19 آوریل 2018•بهروزرسانی: 20 آوریل 2018
استانبول/ خبرگزاری آناتولی
دکتر حقی اویغور، معاون مرکز مطالعات ایران در آنکارا «ایرام» طی مقاله ویژه ای برای خبرگزاری آناتولی به تحلیل فضای کنونی اقتصادی و سیاسی ایران و همچنین تاثیر تصمیمات احتمالی کشورهای قدرتمند جهان از جمله آمریکا و اتحادیه اروپا در مورد تهران پرداخته است.
اویغور با اشاره به کاهش ارزش ریال واحد پول ایران در مقابل ارزهای خارجی به ویژه دلار آمریکا، این رویداد را اصلیترین اهرم فشار اصولگریان علیه دولت حسن روحانی، رئیس جمهور این کشور میداند و نوشته است: "پس از مراجعه پرشمار مردم به صرافی ها، نرخ ارز از کنترل خارج شد و دولت ایران تدابیری برای تک نرخی کردن دلار را لحاظ کرد. دلار که از مرز 60 هزار ریال عبور کرده بود در 42 هزار ریال ثابت نگه داشته شد، اما پس از آن خرید و فروش ارز ممنوع شد. در ادامه نیز مقرر شد تا تمامی امورات مربوط به خرید و فروش ارز از سوی بانکها صورت گیرد".
این کارشناس مسائل ایران با بیان این که سیاست تک نرخی کردن دلار پیشتر در دهه های 80 و 90 میلادی نیز در ایران اجرا شده ولی با افزایش "رانت خواری" ها متوقف شده است، بیان داشته: "حسن روحانی که با ارایه وعده های جدید روی کار آمده به طور کوتاه مدت و برای رفع بیم مردم از وضعیت ایجاد شده به این اقدامات متوسل شده است".
وی با اشاره به احتمال خروج آمریکا از برنامه جامع اقدام مشترک «برجام» در 12 مه سال جاری تاکید کرد که این امر می تواند نرخ دلار را به بالای 100 هزار ریال (10 هزار تومان) برساند و این امر به تنهایی شکاف بزرگ اقتصادی در ایران طی 10 سال که توسط افزایش دلار از 10 هزار ریال به 100 هزار ریال به وجود آمده است را به رخ خواهد کشید.
اویغور با اشاره به این که تحولات اخیر موجب گسترش شعله های آتش سیاست داخلی و افزایش موج انتقادات محافظه کاران در ایران شده است، اظهار داشته است: "محافظه کاران با چشم پوشی سهم خود در بنبست های سیاست داخلی و خارجی، روحانی را تنها مسئول روند رو به زوال اقتصاد کشورشان نشان می دهند".
وی در بخش دیگری از مقاله خود افزوده است:
«در اکثر سرتیترهای روزنامه، مجلات و نشریه های این جناح از افرایش ارز به عنوان "دستاورد" برجام یاد میشود. برخی گروه ها نیز خواهان استعفای رئیس دولت هستند. به طور مثال حسین الله کرم، دبير شورای هماهنگی انصار حزب الله در اظهاراتی گفته بود که "سیاست مداران دولت روحانی نمی توانند به مشکلات کشور راهکار مناسب ارایه کنند". این امر نشان می دهد که اصولگرایان تاکید مستقیمی بر ضرورت عهده داری این مسئولیت توسط نظامیان دارند.
تلاش برای زمامداری ژنرال هایی مانند قاسم سلیمانی را همچنین میتوان به عنوان تغییر در تعادل ایجاد شده بین نظامیان و علما که در اوایل دهه 90 میلادی شکل گرفته بود به نفع نظامیان ارزیابی کرد. این رویکرد موجب ایجاد بحث هایی بر سر کودتای احتمالی نظامی نیز شده است.»
اویغور در این مقاله با اشاره به اقدامات اخیرمحمود احمدی نژاد، رئیس جمهور سابق و طرفدارانش در ایران اظهار داشته که برخی واکنش های وی و یارانش در سیاست داخلی ایران ناآرامیهایی به بار آورده است. اما موضوع استعفای محمد علی نجفی از سمت شهردار تهران، بیش از اقدامات مذکور سیاست داخلی را به خود متوجه کرده است. استعفای نجفی در وهله نخست توسط شورای شهر پذیرفته نشد و وی با انتقاد و به نوعی دستور محمد جعفر منتظری دادستان کل ایران دوباره استعفا داد. این موضوع موجب تقویت شایعات تاثیر فشارهای سیاسی در این تصمیم شده است.
به عقیده این کارشناس ترکیهای پیروزی اصلاح طلبان در انتخابات شهرداری با واکنش اصولگریان همراه بود و این امر آنها را در مورد احتمال پیروزی مجدد اصلاح طلبان در انتخابات ریاست جمهوری آینده نگران کرده است.
بر اساس این مقاله، با اشاره به اظهارات نهادها و افراد برجسته جامعه ایران عنوان شده است که افراد زیادی از دیدگاه های مختلف در مورد لزوم اصلاحات کلی در این کشور به اتفاق نظر رسیده اند.
معاون مرکز مطالعات ایران با اشاره به استمرار موضع مخالف دولت ترامپ نسبت به ایران نیز عنوان کرده که با خروج احتمالی ترامپ از برجام در 12 مه و همچنین با آغاز مسئولیت مخالفان حکومت ایران، مانند مایک پومپئو و جان بولتون در دستگاه دولتی آمریکا و از سویی احتمال اعمال تحریم های جدید توسط کشورهای اتحادیه اروپا علیه تهران، میتواند ایران را وارد فاز جدیدی از مشکلات سیاسی و اقتصادی کند.
