اهمیت مجدد نفت عراق و کرکوک در بازار جهانی

استانبول/ادریس اوودوجو/خبرگزاری آناتولی

پس از بروز اختلافات مختلف میان بغداد و اربیل، حدود یک سال است که نفت کرکوک صادر نمی شود. اما پس از تحریم ایران از طرف آمریکا، نفت این منطقه اهمیت فراوان یافته است و در صورتی که دولت مرکزی عراق بخواهد نفت کرکوک را صادر کند، گذرگاه دیگر غیر از ترکیه مشاهده نمی شود.

آمریکا از روز 5 نوامبر دومین دوره تحریم های تهران را اجرایی کرد. صادرات نفت ایران که پیش از آن روزانه دو میلیون بشکه بود، به یک میلیون بشکه کاهش می یابد.

دولت واشنگتن نفت کرکوک را جایگزین مناسبی برای کمبود نفت ناشی از تحریم ایران در بازار می داند.

رسانه های بین المللی و عراقی اعلام می کنند که ایالات متحده به زودی فشارهایی را به بغداد برای صادرات نفت خام کرکوک از طریق ترکیه اعمال خواهند کرد.

با وجود اینکه برخی مقامات عراقی چنین ادعاهایی را رد می کنند اما وزیر نفت عراق چند روز پیش اعلام کرد این کشور قصد دارد با تمرکز بر میدان های نفتی در جنوب عراق میزان تولید و صادرات نفت خود را در سال 2019 افزایش دهد و به منظور دستیابی این هدف، در حال انعقاد قراردادهایی با شرکت های بین المللی است.

- دلیل اهمیت نفت کرکوک

بر اساس داده های سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) کشور 39 میلیونی عراق، نزدیک به 150 میلیارد بشکه ذخیره نفتی دارد.

کرکوک نیز دارای قدیمیترین و بیشترین میزان میادین نفتی در خاورمیانه است. اولین استخراج نفت در این منطقه در سال 1927 انجام شده است.

همچنین بر اساس داده های اداره اطلاع رسانی انرژی در ایالات متحده، کرکوک 9 میلیارد بشکه ذخایر نفتی دارد.

این استان تا اکتبر سال 2017 روزانه 300 هزار شکه نفت را از طرق خط لوله نفتی به بندر جیحون در ترکیه صادر می کرد.

- دلیل توقف صادرات نفت کرکوک

نیروهای پیشمرگه وابسته به اقلیم کرد شمال عراق پس از حمله داعش به کرکوک در ژوئن سال 2014 و عقب نشینی ارتش عراق، جای نیروهای مرکزی در این منطقه را گرفتند.

به همین دلیل میادین نفت کرکوک به مدت نزدیک به سه سال در کنترل اقلیم کرد شمال عراق قرار داشت. اما پس از برگزاری رفراندوم غیرقانونی جدایی از عراق در 25 اکتبر، نیروهای مرکزی عراق با انجام عملیاتی کرکوک و میاداین نفتی آن را در اختیار گرفتند.

پس از آن نیز صادرات نفت از این منطقه به بندر جیحون ترکیه متوقف شده است.

- موانع صادرات نفت کرکوک

دولت مرکزی عراق تمایل دارد که نفت این کشور را نه از طریق اقلیم بلکه از راهی دیگر صادر کند. اما برای آن نیاز به یک خط لوله دارد. پس از آنکه سال پیش گروه تروریستی داعش خط لوله نفتی عراق را منفجر کرد، دولت مرکزی این کشور از ساخت خط لوله جدید خبر داده است. اما هنوز با گذشت یک سال عملی نشده است.

اقلیم کرد شمال عراق نیز با آنکه برای صادرات نفت کرکوک از طریق خط لوله خود اعلام آمادگی کرده اما درباره سازوکار آن توضیحی نداده است.

مقامات اربیل هفته پیش اعلام کردند که برای افزایش میزان صادرات نفت کرکوک از طرف دولت مرکزی، ظرفیت خط لوله موجود در اقلیم را از 700 هزار بشکه در روز به یک میلیون بشکه رسانده اند.

عاصم جهاد، سخنگوی وزارت نفت عراق در ماه می گذشته در اظهاراتی اختلافات موجود میان بغداد و اربیل را دلیل توقف صادرات نفت کرکوک اعلام کرده و اظهار داشته بود که با حل شدن این اختلافات صادرات مجددا از سر گرفته خواهد شد.

- اهمیت یافتن نفت کرکوک پس از تحریم های ایالات متحده

با توافق ایران و عراق در اکتبر سال 2017، روزانه 30 هزار بشکه نفت خام از طریق تانکرها به ایران صادر می شود. ایران با تصفیه این نفت خام، آن را مجددا به عراق صادر می کرد.

عراق همچنین بنزین و گاز طبیعی برای فعالیت نیروگاه های خود را از ایران وارد می کند. پس از تحریم های آمریکا علیه ایران، عراق تنها 45 روز از این تحریم ها معاف شده است و دولت واشنگتن می خواهد کمبود نفت در بازار جهانی را که ناشی از تحریم های ایران است، از طریق نفت کرکوک جبران کند.

ثامر الغضبان، وزیر نفت عراق چند روز پیش اعلام کرد این کشور قصد دارد میزان تولید و صادرات نفت خود را در سال 2019 افزایش دهد و نقش بیشتر در جبران کمبودهای نفت داشته باشد. صادرات نفت از میادین کرکوک نیز در چارچوب این اهداف قرار دارد.