افزایش بودجه نظامی ایران و کشورهای خلیج

آنکارا/خبرگزاری آناتولی

کشورهای ایران، عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی با هدف افزایش نفوذ در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس در فاصله سال‌های 1994 تا 2018 بخش بزرگی از درآمد ناخالص داخلی خود را به هزینه های نظامی اختصاص داده اند.

در این میان عربستان سعودی با 67.6 میلیارد دلار در میان کشورهایی که بیشترین هزینه دفاعی دارند در رده سوم قرار دارد.

بر اساس گزارش موسسه تحقیقات بین المللی صلح در استکهلم، عربستان سعودی و امارات متحده عربی که در یمن نیروی نظامی دارند، به قطر و امارات که در جنگ داخلی لیبی وارد شده اند و ایران که در سوریه از رژیم حمایت نظامی می‌کند و همچنین چندین نیروی غیردولتی دیگر در خاورمیانه و شمال آفریقا اسلحه می‌دهد.

این گزارش همچنین اعلام کرده است که کشورهای عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی به ویژه در 15 سال گذشته علاوه بر افزایش انبار تسلیحات خود، بخش اعظم درآمد ناخالص داخلی را به هزینه های نظامی اختصاص داده اند.

از سوی دیگر این گزارش با اشاره به اینکه قطر و امارات متحده عربی داده های مربوط به هزینه های نظامی را صریحا اعلام نمی کنند خاطرنشان کرده است که در خصوص هزینه های نظامی ایران و عربستان سعودی برخی سوالات وجود دارد.

- ایران

بر اساس داده های موسسه تحقیقات بین المللی صلح در استکهلم، ایران در فاصله سال‌های 1994 تا 2018 بیشترین هزینه دفاعی را در سال 2006 اختصاص داده است. کاهش ناگهانی میزان هزینه های نظامی ایران در سال‌های 2012 و 2013 پس از تحریم اقتصادی و مالی اتحادیه اروپا آغاز شد.

پس از لغو بخشی از تحریم‌های ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا در سال 2015 علیه ایران، بهبود وضعیت اقتصادی در بخش هزینه های نظامی نیز دیده شد. در فاصله سال های 2015 تا 2017 هزینه های نظامی ایران 25 درصد افزایش یافت.

اما در سال 2018 به دنبال پیدایش مشکلات اقتصادی جدید نسبت به سال پیش از آن این هزینه ها 9.5 درصد کاهش یافته و به 13.2 میلیارد دلار رسید. علت عمده کاهش ترانسفر اسلحه ایران در فاصله سال های 1994 تا 2018 تحریم‌های بین المللی و مشکلات اقتصادی است.

ایران که توان تولید و توسعه موشک‌های بالیستیک، کروز و پهپادها را دارد در دوره 2014-2018 تقریبا 96 درصد ترانسفر اسلحه را از روسیه انجام داده و مابقی را از چین تامین کرده است.

در این راستا سیستم پدافند هوایی S-300 که در سال 2016 از روسیه تحویل گرفت نخستین هزینه نظامی قابل توجه ایران پس از سال 2007 است. ایران که 2.5 درصد درآمد ناخالص داخلی را به هزینه های نظامی اختصاص داده است در رده بیست و پنجم کشورهایی که بیشترین هزینه نظامی را دارند قرار گرفته است.

- عربستان سعودی

عربستان سعودی در سال 2018 میلادی 67.6 میلیارد دلار برای امور نظامی هزینه کرده است. بدین ترتیب عربستان سعودی در جایگاه سومین کشور جهان در زمینه هزینه های نظامی و اولین کشور در منطقه خاورمیانه است.

بودجه نظامی این کشور در بین سال های 1996تا 1998 میلادی 57 درصد و در بین سال های 2003 تا 2007 میلادی 76 درصد و در بین سال های 2011تا 2015 نیز 63 درصد افزایش یافته است.

کاهش قیمت نفت در بازار جهانی در سال 2014 باعث کاهش بودجه نظامی در عربستان سعودی شد. بودجه نظامی ریاض در بین سال های 2014 تا 2016 میلادی 28 درصد کاهش داشت.

یکی از بارزترین نشانه های اهمیت دادن عربستان سعودی به هزینه های نظامی، تخصیص 8.8 درصد ازتولید ناخالص داخلی در سال 2018 است.

بودجه نظامی و تسلیحاتی عربستان سعودی در بین سال های 2009 تا 2013 میلادی 192 درصد افزایش داشت. این کشور در بین سال های 2014 تا 2018 بیشترین انتقال اسلحه را انجام داد.

بیشترین انتقال سلاح عربستان سعودی از انگلستان و آمریکا انجام گرفت. علاوه بر این چین و روسیه نیز در سال های اخیر به این کشور سلاح فروختند.

- قطر

هزینه های نظامی قطر نیز از سال 2010 افزایش چشمگیری داشت. قطر در بحران لیبی و سوریه نقش فعال تری پیدا کرد و تغییر آرایش سیاسی این کشور باعث افزایش هزینه های نظامی شد. موسسه بین‌المللی

پژوهش‌های صلح استکهلم در گزارشی اعلام کرد که میزان هزینه های نظامی قطر دقیقا مشخص نیست و انتقال سلاح این کشور طی 5 سال اخیر افزایش چشمگیری داشته است. بر اساس این گزارش، قطر در

بین سال های 2014 تا 2018 میلادی 50 میلیارد دلار هزینه نظامی انجام داده است.

قطر بیشتر انتقال سلاح را از آلمان و آمریکا انجام داده است.

- امارات متحده عربی

اصلی ترین دلیل افزایش هزینه های نظامی امارات متحده عربی، عملیات نظامی در خارج از کشور و خرید سلاح است.

امارات متحده عربی در درگیری های لیبی ویمن دخالت کرده و از سال 2000 در زمینه سلاح های مدرن سرمایه گذاری بیشتری انجام داده است.

بر اساس گزارش موسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، امارات متحده عربی در سال 2014 میلادی با هزینه 22.8 میلیارد دلار در امور نظامی در رتبه دوم خاورمیانه و چهاردهمین در جهان قرار گرفت.