??? ???? ??
28 ژانویه 2016•بهروزرسانی: 29 ژانویه 2016
آنکارا / خبرگزاری آناتولی
اختلاف نظر بازیگران بین المللی در مذاکرات صلح سوریه که قرار است در 29 ژانویه در شهر ژنو در سوئیس برگزار شود طوری است که ترکیه، قطر و عربستان سعودی خواستار برکناری اسد اما روسیه و ایران علی رغم وجود برخی اختلافات در منافعشان، خواهان بقای بشار اسد هستند و آمریکا نیز به ترک قدرت اسد در میان مدت راضی است.
در این مذاکرات نمایندگان رژیم و هیات مخالفان مستقیما مذاکرده نخواهند کرد بلکه مذاکرات غیر مستقیم خواهند داشت. استفان دی میستورا، فرستاده ویژه سازمان ملل متحد به سوریه با هر یک از گروهها و اشخاصی که به ژنو دعوت شده اند دیدار خواهد کرد.
مذاکرات طوری برنامه ریزی شده که مخاطبان، نمایندگان رژیم و مخالفان آن بوده و مداخله مستقیم طرف سوم مطرح نخواهد بود.
کشورهای گروه بین المللی حمایت از سوریه، نمایندگان سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و اتحادیه عرب در مذاکرات به عنوان تسهیل کننده حضور خواهند داشت. این کشورها شامل ترکیه، ایالات متحده آمریکا، عربستان سعودی، قطر، روسیه، انگلستان، فرانسه، آلمان، چین، مصر، ایران، عراق، ایتالیا، اردن، لبنان، عمان و امارات متحده عربی میباشد. در این مذاکرات ترکیه، عربستان سعودی، قطر، ایالات متحده آمریکا، روسیه و ایران بازیگران اساسی مؤثر هستند.
ترکیه خواستار راه حل سیاسی بحران سوریه بوده و تاکید میکند بقای بشار اسد، که منجر به کشته شدن صدها هزار نفر شده است را نه مردم سوریه و نه مخالفان قبول نخواهند کرد. ترکیه تلاش میکند که از مذاکرات طوری نتیجهگیری شود که اسد از قدرت کنار برود.
روسیه باعث تضعیف نمایندگی مخالفان در مذاکرات شدهاست. ترکیه با اشاره به این اقدام خطرناک روسیه تاکید کرد که کمیسیون عالی مذاکرات مخالفان که در ریاض تشکیل شده بود یگانه نماینده مخالفان رژیم اسد هست. روسیه در تلاش دعوت از گروه تروریستی پ.ی.د شاخه گروه تروریستی پ.ک.ک در سوریه به مذاکرات بوده و در این مورد با آمریکا نیز که از گروه تروریستی مذکور حمایت میکند موافق شد. فقط بر اساس اطلاعات منابع دیپلماتیک آمریکا در نتیجه فشارهای شدید ترکیه عقب نشینی کرد. به این ترتیب از ارسال دعوتنامه به گروه تروریستی پ.ی.د جلوگیری شد.
ترکیه مخالف تضعیف مخالفان میانه رو رژیم سوریه بوده و با عربستان سعودی و قطر اتفاق نظر دارد.
اولویت روسیه در مذاکرات صلح سوریه، حمایت این کشور از متحد خود یعنی رژیم اسد است. روسیه از چهار ماه به این سو با حملات هوایی خود در تلاش نابودی مخالفان و تقویت روانی اسد در مذاکرات است.
ایران در مورد حمایت از رژیم اسد با روسیه متحد است. ایران هنگامی که رژیم اسد روبه زوال بود حزب الله لبنان را به سوریه سوق داد و در صورت بی کفایتی حزب الله و نیروهای زیاد ارتش خود را برای جنگ در کنار اسد به سوریه فرستاد. نیروهای ارتش ایران و شبه نظامیان حزب الله نیز کفایت نکرد و روسیه در ماه سپتامبر 2015 به حملات هوایی خود آغاز کرد.
ایالات متحده آمریکا در ابتدا طرفدار "سوریه بدون اسد" بوده و حامی فعال مخالفان رژیم بود فقط با گذشت زمان عقب نشینی کرد. بعد از آن که دولت اوباما به ادعای خود برای پاسخ نظامی به استفاده از سلاح شیمیایی توسط اسد در سال 2013 عمل نکرد روسیه جرأت پیدا کرد. روسیه از ترس آمریکا در مورد این که در صورت برکناری اسد گروههای افراطی اسلامگرا و داعش قدرت را بدست خواهند گرفت نیز استفاده کرد.
از طرف دیگر آمریکا با به وجود آمدن تهدید داعش که 40 درصد سوریه را کنترل میکند، حمایت قوی خود را از گروه پ.ی.د آغاز کرد. دولت آمریکا بر این باور بود که پ.ی.د در مبارزه با داعش نقش مهمی را بازی میکند. آمریکا که طرفدار شرکت پ.ی.د در مذاکرات ژنو بود، اما به نظر میرسد که به دلیل واکنش ترکیه از این خواست خود عقب نشینی کرده است.
کشورهای آلمان، فرانسه، انگلستان، ایتالیا و اردن که از اعضای برجسته گروه حمایت بین المللی از سوریه هستند با ترکیه نظرات مشابه دارند.
چین که عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد است از ابتدای بحران به سیاست غیر فعال خود ادامه میدهد.
لبنان نیز به دلیل حزب الله که در اداره دولت نیز سهم دارد بی طرف بوده و از ترس سرایت جنگ به کشورش سیاست محتاطانهای را دنبال میکند.
مصر طرفدار بقای اسد در قدرت است. از طرف دیگر روابط این کشور با ایران از انقلاب 1979 ایران به این سو ضعیف است. تنشهای اخیر ایران با عربستان سعودی هنوز در مسئله سوریه تاثیر نداشته است.
مخالفان رژیم سوریه که سعی میکنند تحت یک ائتلاف در مذاکرات صلح سوریه شرکت کنند، در مذاکرات ریاض کمیسیون عالی مذاکرات مخالفان را تشکیل داده بودند. این کمیسیون که از حمایت گسترده گروههای مخالف مسلح برخوردار است به نمایندگی از مخالفان در مذاکرات بین المللی دلالت میکرد.
کمیسیون عالی مذاکرات مخالفان به ریاست ریاض حجاب، به میستورا با ارسال یک نامه گفته است که کمیسیون نسبت به شرکت در مذاکرات نظر مثبت داشته و خواستار تضمین آن است. مخالفان خواستار توقف حملات به غیرنظامیان، پایان یافتن محاصرهها و آزادی بازداشتیهای خودسرانه هستند.
از طرف دیگر مخالفان رژیم اسد، به دعوت میستورا از برخی اسامی واکنش نشان دادند. براساس اطلاعات دریافتی از منابع مخالفان میستورا، عباس حبیب، قدری جمیل، ماجد حبو، مازین مغربیه، رندا قصیص، سالم هربک، جهاد مقدیسی، فاتح جاموس،هیثم مناع و نمرود سلیمان را که اشخاص نزدیک به اسد هستند به مذاکرات ژنو دعوت کردهاست.
انتظار میرود که مخالفان در مدت کوتاهی در مورد شرکت در مذاکرات بیانیهای منتشر کنند.
