06 آگوست 2025•بهروزرسانی: 08 آگوست 2025
استانبول/ خبرگزاری آنادولو
در حالی که 34 سال از پایهگذاری اینترنت میگذرد، این انقلاب فناورانه که ارتباطات جهانی، دسترسی به اطلاعات و زندگی انسانها را دگرگون کرده است، با همراهی ظرفیت علمی و فنی ترکیه را به یکی از بازیگران مؤثر عصر دیجیتال تبدیل کرده است.
نخستین وبسایت جهان، که پروژه «شبکه جهانی وب» توسط دانشمند بریتانیایی «تیم برنرز-لی» توسعه یافته بود، در 20 دسامبر 1990 در «مرکز تحقیقات هستهای اروپا (سرن)» منتشر شد.
این سایت در ابتدا فقط برای استفاده داخلی در مرکز سرن در دسترس بود، اما در 6 اوت 1991 به صورت عمومی در اختیار همگان قرار گرفت و نخستین گامهای ورود به عصر دیجیتال برداشته شد.
این تحول، یکی از بزرگترین نقاط عطف تاریخ فناوری بشریت به شمار میآید.
در ابتدا اینترنت برای اهداف نظامی و علمی طراحی شده بود اما بهتدریج در حوزههایی چون تجارت، آموزش، بهداشت، حملونقل، ارتباطات و سرگرمی تحولی اساسی ایجاد کرد.
امروزه با ظهور شبکههای اجتماعی، کاربران نه تنها با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند بلکه محتواهای شخصی خود را نیز با میلیونها نفر به اشتراک میگذارند.
اینترنت که به لطف دستگاههای همراه، سامانههای ابری و زیرساختهای مبتنی بر هوش مصنوعی پیوسته در حال تحول است، از یک ابزار ارتباطی ساده به زیستبوم دیجیتال پویایی تبدیل شده است.
گامهای نخست ترکیه در مسیر دیجیتال
تنها دو سال پس از این تحول جهانی، ترکیه نیز وارد دنیای اینترنت شد. در سال 1986، شبکه دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی ترکیه به عنوان یک شبکه علمی و دانشگاهی تأسیس شد تا ارتباط الکترونیکی بین دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی کشور را ممکن سازد.
در سال 1987 از طریق «دانشگاه فنی خاورمیانه» نخستین ارتباط شبکهای گسترده برقرار شده و ترکیه به شبکه دانشگاههای اروپایی و آمریکایی موسوم به BITNET-EARN متصل شد.
سال 1991 پروژهای با هدف توسعه اینترنت برای نهادهای غیر دانشگاهی با همکاری دانشگاه فنی خاورمیانه و مؤسسه پژوهشهای علمی و فناورانه ترکیه «توبیتاک» تحت عنوان شبکه «تیآر-نت» آغاز شد.
در سپتامبر 1992 نخستین اتصال بینالمللی آزمایشی از طریق خط ارتباطی ایکس.25 میان ترکیه و هلند برقرار شد و اندکی بعد، اتصال رسمی اینترنت با استفاده از خط اجارهای 64 کیلوبیتی بین دانشگاه فنی خاورمیانه و «بنیاد ملی علوم آمریکا» برقرار شد.
دانشگاه فنی استانبول از پیشگامان زیرساخت دیجیتال بود
در بازه 1993 تا 1996، بسیاری از دانشگاهها و نهادهای دولتی ترکیه از طریق دانشگاه فنی خاورمیانه به اینترنت متصل شدند. در این دوره دانشگاههای اژه، بیلکنت، بوغاز ایچی و «دانشگاه فنی استانبول» نیز به شبکه پیوستند.
دانشگاه فنی استانبول با راهاندازی نخستین سرور وب خود در سال 1994 نقش مهمی در دیجیتالسازی محتوای علمی ایفا کرد و زیرساختهای ارتباطی از جمله سامانههای ایمیل مبتنی بر «یونیکس» را نیز به اجرا گذاشت.
از اواخر 1996، رسانههای ترکیه شروع به فعالیت اینترنتی کردند و بانکها نیز در میانه سال 1997 خدمات بانکی آنلاین ارائه دادند. در همان سال فروشگاههای آنلاین نیز آغاز به کار کردند.
عصر دیجیتال؛ سکوی تحول اجتماعی و اقتصادی
اینترنت که در ابتدا فقط در یک آزمایشگاه در دسترس بود، امروزه به ابزاری جهانی تبدیل شده که زندگی میلیاردها انسان را در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تحت تأثیر قرار داده است.
با گسترش فناوریهایی چون دستگاههای هوشمند، هوش مصنوعی، رایانش ابری و اینترنت اشیا، ساختار زیستبوم دیجیتال نیز متحول شده و مفهوم تعامل و بهرهوری در سطح فردی و سازمانی بازتعریف شده است.
ترکیه نیز با تکیه بر ظرفیتهای علمی و فنی خود در مسیر تبدیلشدن به یکی از بازیگران توانمند این عصر گامهای بلندی برداشته است.
