???? ??????
13 اکتبر 2015•بهروزرسانی: 14 اکتبر 2015
اربیل/ خبرگزاری آناتولی
تظاهرات اعتراضی راه اندازی شده از طرف اداره محلی کرد عراق در شهر سلیمانیه باعث شد تا تنش سیاسی که با بحران تمدید دوره ریاست مسعود بارزانی آغاز شده بود اوج بگیرد. هرچند گفته میشود که علت تظاهرات بحران در پرداخت حقوق بوده است اما این که تظاهرات کنندگان جوان کارمند نبوده و منسوبین جنبش گوران بودند نشان داد که در "هدف بحران مسعود بارزانی" قرار دارد. حمله طرفداران نقاب پوش پ.ک.ک به ساختمانهای (ک.د .پ) در جریان تظاهرات در بعضی از شهرستانها و تحریک مردم نشان میدهد که هدف تظاهرات خواستههای اقتصادی نبوده، بلکه سیاسی بوده است.
به باور حزب دموکراتیک کردها مسئول اصلی تظاهرات جنبش گوران، بزرگترین متحد دولت است. مسئولین ک د پ از جنبش گوران خواستند تا "از دولت دست بکشد". نیروهای ک.د .پ به ورود یوسف محمد، عضو جنبش گوران و رئیس مجلس اداره محلی کرد عراق به اربیل اجازه ندادند. از احتمال براندازی و یا جدا کردن جنبش گوران از دولت که به نظر میرسد مسئول تظاهراتی که منجر به کشته شدن پنج تن، زخمی شدن بیش از 200 نفر و تخریب ساختمانهای ک.د .پ شده است بحث میشود. گفته میشود که در صورت عقب نشینی گوران از دولت، در منطقه نفوذ سیاسی ک.د .پ افزایش خواهد یافت.
"علت مبارزه مسئله ریاست است"
صالح مله عمر، استاد دانشگاه صلاح الدین در اربیل به خبرنگار آناتولی گفت: "منشا اصلی تنشها میان جنبش گوران و ک.د .پ مسئله ریاست است. جنبش گوران خواست تا قانون ریاست و سیستم حاکم در اداره محلی کرد عراق را تغییر دهد. اما از نگاه قانونی مجلس اداره محلی کرد عراق در سال 2011 تصمیم گرفت که در مورد مسائل ملی اجماع صورت گیرد".
عمر اظهار داشت: "مسئله ریاست از نگاه ک.د .پ بسیار بااهمیت است. بنابراین قبول نکرد که این مسئله وابسته به تصمیمگیری یک جانبه باشد".
جنبش گوران تلاش کرد تا مسئله را طبق تمایل و خواسته خود از طریق مجلس حل کند. حزب اتحادیه میهنی کردها در 23 ژوئن با قانع کردن حرکت اسلامی کردها و حزب جامعه اسلامی (KOMEL) اقدام به حل مسائل ریاستی و مانند آن نمود. پروژه گوران با بدست نیامدن اکثریت کرسی مجلس به ناامیدی انجامید".
وی افزود: "جنبش گوران دید که مسئله ریاست در مجلس حل نشد، به دنبال آن رفت که خیابانها را به حرکت درآورد. این جنبش خواست تا با استفاده از این اقدام به ک.د .پ فشار بیاورد و مسئله ریاست را به شکلی که میخواست حل کند".
صالح مله عمر، ضمن اشاره به بیانیه ک.د .پ که گفته بود بعد از این جنبش گوران در دولت حضور نخواهد داشت، گفت: "در صورتی که ک.د .پ به تصمیم خود اصرار کند جنبش گوران مجبور به ترک دولت خواهد شد و رئیس مجلس که عضو جنبش گوران است از سمت خود کناره گیری خواهد کرد".
"هدف اصلی بارزانی است"
آیدین معروف، نماینده جبهه ترکمن مجلس عراق نیز ضمن اشاره به تظاهراتکنندگان جوان گفت که بیشتر آنها کارمند نبوده و جوانان نقاب پوش بودند. معروف افزود: "هدف از این تظاهرات مسئله درآمد نیست. زیرا تظاهرات کنندگان کارمند نبودند. این یک حرکت سیاسی است. در پشت پرده تظاهرات دیاربکر هر کس که باشد در پشت تظاهرات اعتراضی سلیمانیه نیز همان نیروها هستند. این مسئله به تظاهرات پارک گزی در استانبول شباهت دارد. هدف اصلی بارزانی است. این تظاهرات خشونتبار جنگ داخلی سالهای 1992-1998 را به یادم آورد. مردم نگران هستند".
محمد الحانلی، نماینده حزب توسعه ترکمن نیز گفت: "اینها تظاهرات نیست بلکه هرج و مرج است. ما معتقد هستیم که قدرتهای خارجی در پشت این حوادث می باشند. واضحتر بگویم، به نظر ما در پشت پرده این هرج و مرج، ایران و قدرتهای دیگری است که نمیخواهند در منطقه ثبات حاکم شود و یا با ترکیه همکاری صورت گیرد. زیرا در تظاهرات علیه بارزانی که روابط خوبی با ترکیه دارد شعار سر دادند".
الحانلی، تصریح کرد که در منطقه حرکتهایی مانند ک.د .پ ، ترکمنها، احزاب اسلامی و اقلیتها موجود هستند که میخواهند با ترکیه روابط خوبی داشته باشند. از طرف دیگر جنبش گوران و حزب اتحادیه میهنی کردها مایل به برقراری ارتباط با ایران هستند. وی افزود: "پیشرفت در منطقه کردنشین بعد از آن آغاز شد که با ترکیه روابط سیاسی و اقتصادی برقرار شد. قبل از آن که با ترکیه روابط برقرار شود در منطقه اثری از ثبات، سرمایه گذاری و روابط دیپلماتیک نبود. با برقراری روابط با ترکیه پیشرفتهایی در منطقه دیده شد. از این پیشرفتها هم ایران و هم دولت عراق ناراحت شدند. هدف تظاهرات سلیمانیه برهم زدن ثبات منطقه است. بحران مالی با حمله به هر طرف حل نخواهد شد. یگانه راه حل، مذاکره با دولت بغداد میباشد".
حوادث چگونه آغاز شد؟
رویدادها روز هشتم اکتبر در سلیمانیه زمانی آغاز شد که پنج حزب بزرگ سیاسی برای حل مسئله ریاست گرد هم آمده بودند. گروهی که در مقابل هتل محل گردهم آیی جمع کرده بودند خواستار حل مسئله ریاست شدند. این گروه خشمگین به منسوبین رسانهها حمله کردند و سپس تلاش کردند تا به هتل داخل شوند. پس از مداخله پلیس با گاز اشک آور و ماشینهای آب پاش به جادهها و پس کوچهها پراکنده شدند. این جمعیت برآشفته با مسدود کردن خیابانهای بزرگ شهر منجر به افزایش حوادث شدند. در نتیجه رویدادهای سلیمانیه، رانیه، کلار و قلادزه پنج نفر کشته و بیش از 200 نفر دیگر زخمی شدند. ک.د .پ و جنبش گوران یکدیگر را به مسئول بودن این هرج و مرج متهم کردند.
تنشها با بحران ریاست آغاز شد
دوره ریاست مسعود بارزانی در 20 ژوئن پایان یافت. ولی کمیسیون وزارت دادگستری دوره ریاست او را تا سال 2017 تمدید کرد. بحران ریاست اگر چه از نظر قانونی حل شده بود اما تنشهای سیاسی ادامه یافت. به ویژه جنبش گوران با تمدید شدن دوره ریاست بارزانی مخالف بود. بنابراین نشستها میان نمایندگان احزاب ک.د .پ ، جنبش گوران، حزب اتحادیه میهنی کردها، حزب حرکت اسلامی کردها و حزب جامعه اسلامی در مجلس آغاز شد. نشستها به شکل متناوب در سلیمانیه و اربیل برگزار میشد. رویدادها در زمان نشست نهم در سلیمانیه در روز هشتم اکتبر آغاز شد.
در بحران ریاست احزاب اتحادیه میهنی کردها، جنبش گوران و جامعه اسلامی (KOMEL) طرفدار ایران بودند. این احزاب جبهه مخالف بارزانی را تشکیل دادند. بخش "دوحوک" حزب حرکت اسلامی کردها از بارزانی حمایت میکرد. اما بخشهای اربیل و سلیمانیه این حزب به جبهه مخالفان بارزانی پیوستند. حرکتهای ترکمنها، آشوریان، کلدانیان، سوریانیها و ارامنه که در مجموع 11 کرسی در مجلس اداره محلی کرد عراق داشتند طرفدار ادامه ریاست بارزانی بودند.
جنبش گوران، اتحادیه میهنی کردها و حزب جامعه اسلامی در مجلس اداره محلی کرد عراق در 23 ژوئن طرحی مشترک ارائه کردند. این طرح صلاحیتهای بارزانی را محدود میکرد و طبق این طرح رئیس از طرف مجلس انتخاب میشد. ولی ک.د .پ این طرح را به عنوان "کودتای سیاسی" خواند و جلسه را ترک کرد. حضور سرکنسول ایران در اربیل به این نشست نیز مدتها مورد بحث قرار گرفته بود.
دلایل اقتصادی تظاهراتها
یکی از دلایل تظاهراتها در منطقه کرد نشین، بحران اقتصادی است. در منطقه کردنشین تقریبا پنج میلیون و 500 هزار نفر زندگی میکنند. بیشتر از یک میلیون نفر از این جمعیت از دولت حقوق دریافت میکنند. پردخت نشدن حقوق مردم با بروز بحران اقتصادی، هم باعث ضرر در بخش تجاری شد و هم بر تاثیر بحران اقتصادی بر زندگی مردم افزود.
جایگاه احزاب در تقسیم قدرت سیاسی
در مجلس اداره محلی کرد عراق 111 نماینده وجود دارد. این مجلس متشکل از 36 نماینده حزب دموکراتیک کردها (ک.د .پ )، بیست وچهار نماینده جنبش گوران، 18 نماینده اتحادیه میهنی کردها، 10 نماینده حرکت اسلامی کردها و شش نماینده حزب جامعه اسلامی است. در مجلس چهار حزب کوچک دیگر یک نفری نماینده دارند و 11 نماینده دیگر مربوط به اقلیتها میباشد.
