BİRLEŞMİŞ MİLLETLER / WASHINGTON - Mustafa Keleş - Barışkan Ünal
Suriye'ye insani yardım ulaştırılması ve kentlerdeki kuşatmanın kaldırılmasını isteyen BM Güvenlik Konseyi kararının kabul edilmesinin ardından, dünya kamuoyunun ve Birleşmiş Milletler'in gözü sahadaki uygulamalara çevrildi.
BM'de yaklaşık iki yıldır süren tartışmalar ve Rusya'yı ikna çabalarının ardından Suriye'nin tüm noktalarına yardım ulaştırılmasına izin verilmesini emreden BMGK kararı, oybirliği ile kabul edildi.
Buna benzer daha önceki üç karar tasarısını veto eden Rusya, tasarıda yaptırım içeren maddelerin kaldırılması ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne atıf yapılmamasını temin edince tasarıya destek verdi.
BMGK üyelerine üç hafta önce sunulan ve Esed'i doğrudan hedef alarak, karara uyulmaması durumunda yaptırım uygulamalarının hayata geçirileceği uyarısının bulunduğu ilk taslağa Rusya itiraz etmiş ve veto edeceği sinyalini vermişti.
Karar tasarısı hakkında belki de en fazla öne çıkan unsur, yaptırım konusu oldu. Kabul edilen metinde, BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun'un metnin kabulünden sonra her 30 günde bir sahadaki durumu BMGK'ya rapor etmesi istenerek, bu raporlarda alınan karara uyulmadığının tespit edilmesi halinde gerekli adımların atılmasının planlandığı vurgulandı.
Diplomatik kaynaklar, karara uyulmaması halinde "atılmasına niyet edilen daha ileri adımlar" konusunda metinde ayrıntının bulunmaması nedeniyle bu adımlar için yeni bir BMGK kararı çıkması gerektiği ve bunun için de yine Rusya'nın onayına ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Rusya ve Çin'in yeni karar tasarısını veto etmeleri halindeyse Batılı ülkelerin, BMGK kararına uyulmadığını gerekçe göstererek ülkeye doğrudan müdahale etmenin meşruiyetini sağlayabilecekleri yorumları yapılıyor.
Genel Sekreter'in raporu belirleyici olacak
BM Genel Sekreteri Ban, BMGK'daki oylamanın ardından "Böyle bir karar tasarısına ihtiyaç duyulmamalıydı. İnsani yardım, üzerinde pazarlık yapılacak bir konu değil. İnsani yardım ulaştırılması uluslararası hukukun bir gereği" ifadelerini kullanmış ve karar metninde yer alan maddelerin zaman kaybetmeden uygulamaya geçirilmesi çağrısı yapmıştı.
BMGK karar metninin son maddesinde belirtilen ve uygulamanın hayata geçmemesi halinde alınacak önlemler için tüm gözler BM Genel Sekreteri'nin her 30 günde bir hazırlayacağı raporda.
Ban'ın raporunda şehirlerdeki kuşatmaların kalkmadığı, insani yardım girişine tam izin verilmediği, yabancı savaşçıların ülkeden çıkmadığı ve hava bombardımanlarının sona ermediğinin tespit edilmesi durumunda BMGK'nın "atma niyetinde olduğu ileri adımları" ele alması gerekecek.
BMGK toplantısının ardından açıklama yapan ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Samantha Power, tüm Konsey üyelerini ve uluslararası toplumu, karar metnindeki taleplerin hayata geçirilmesi için Şam yönetimine baskı yapmaya çağırmış ve "Artık tutulmayan sözler, ertelemeler ve işlenen korkunç ve sistematik suçlara göz yummalar olmamalı" ifadelerini kullanmıştı.
Bu karar metnindeki taleplerin yerine gelmemesi ve geçen yıl kabul edilen diğer bir BMGK kararının gereği olan Suriye'deki kimyasal silah stoklarının 30 Temmuz'a kadar ülkeden çıkarılması sözünün tutulmaması halinde, ABD Suriye rejimine baskıyı artırabilir.
BMGK'da özellikle İngiliz ve Fransız diplomatlar, BMGK kararına uyulmaması halinde gerekli adımları atmaya ve yeni bir karar tasarısı oluşturmak için hazır olduklarını belirtiyor.
BM rakamlarına göre, 3 yıldır çatışmaların yaşandığı Suriye'de 100 binin çok üzerinde insan hayatını kaybetti. Yaklaşık 2 buçuk milyondan fazla Suriyeli komşu ülkelere sığındı.
Çatışmalar nedeniyle yüzbinlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kalırken, 9.3 milyon kişi insani yardıma muhtaç durumunda.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
