Fas'ın Batı Sahra bölgesine ilişkin stratejisini değiştirmesinin kendisine diplomatik, ekonomik ve hukuki düzeyde yansımaları olduğu ifade ediliyor.
Strateji değişikliği Batı Sahra'da bazı ülkelerin konsolosluklar açması, Rabat yönetiminin bölgenin kalkınması için yatırımlarda bulunması ve Fas'ın deniz sınırını Batı Sahra'yı kapsayacak şekilde genişletmesi gibi sonuçları da beraberinde getirdi.
Batı Sahra'da konsolosluklar açılması
Fas 1975'te eski İspanyol sömürgesi Batı Sahra'yı topraklarına katmıştı ancak Cezayir'in destek verdiği bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi'nin de söz konusu bölgede hak iddia etmesi yıllardır gerginlik nedeni.
Rabat yönetimi, bazı ülkelerin Polisario Cephesi'ni tanımaktan vazgeçmesi için çaba gösteriyor.
Fas toprakları içerisinde yer alan ve bağımsızlık iddiasını sürdüren Batı Sahra'nın, Afrika Birliğine üye olmasının ardından 1984 yılında birlikten çekilme kararı alan Fas, 33 yıl aradan sonra döndüğü birlik içerisinde de benzer çalışmalar yürütüyor.
Fas kendisiyle aynı görüşte olmayan ülkelerde diplomatik girişimlerde bulundu ve yeni ilişkiler kurarak bazılarını ikna etmeyi başardı.
Son olarak Batı Sahra'da 5 Afrika ülkesi konsolosluk açtı. Böylece Batı Sahra'daki yabancı konsoloslukların sayısı 6 oldu.
Fas Dışişleri Bakanı Nasır Burita, Gabon Konsolosluğunun, Fildişi Sahili ve Komorlar'ın 2019'da açtığı konsoloslukların ardından El-Uyun'da açılan üçüncü diplomatik temsilcilik olduğunu aktardı.
Burita, Gambiya ve Gine'nin ise Ed-Dahla kentinde konsoloslukları bulunduğunu ifade etti. Orta Afrika Cumhuriyeti de 23 Ocak'ta El-Uyun kentinde konsolosluk açtı.
Fas'ın Batı Sahra bölgesindeki yatırım ve konferansları
Rabat, Ekim 2019'da yüzde 29'u Batı Sahra bölgesinde uygulanacak olan 57,65 milyar dirhem (yaklaşık 6,1 milyar dolar) değerinde 68 yatırım projesi başlattıklarını duyurdu.
Aynı yıl yayımlanan resmi rakamlara göre, Batı Sahra bölgesini kalkındırma programı çerçevesinde, yaklaşık 723 milyon dolar değerinde 87 proje tamamlandı. Bu yıl içerisinde de başka projelerin başlatılması bekleniyor.
Fas ayrıca özellikle bir dizi konferans ve yarışmaya ev sahipliği yapmak için Batı Sahra'da yer alan El-Uyun ve Ed-Dahla kentlerini seçti.
Dışişleri Bakanı Burita, 22 Şubat'ta düzenlenecek 12. Fas ve Pasifik Ülkeleri Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın Uyun kentinde gerçekleştirileceğini açıkladı.
Fas Futbol Federasyonu, 28 Ocak - 7 Şubat tarihleri arasında düzenlenen Afrika Uluslar Salon Futbol Şampiyonası finalleri için Uyun kentini seçti.
Batı Sahra'da yer alan Dahla kenti de ekonomi, siyaset ve toplumsal meselelerin ele alındığı, devlet ve hükümet başkanlarının katıldığı Uluslararası Crans Montana Forumu’na yıllardır ev sahipliği yapıyor.
Fas'ın sınırları genişletmesi
Fas, Batı Sahra konusunda yeni stratejisi çerçevesinde sınırlarını genişletti. Bu kapsamda, Batı Sahra'nın kendi egemenliğinde olduğunu hukuki olarak belgelemek amacıyla Rabat yönetimi, 2 yasa tasarısı hazırladı.
İspanya ve Polisario Cephesi'nin karşı çıkmasına rağmen Fas Temsilciler Meclisi, ülkenin deniz sınırını Batı Sahra'yı kapsayacak şekilde genişleten yasa tasarılarını 22 Ocak'ta onayladı.
Dışişleri Bakanı Burita, bu oylamanın ardından yaptığı açıklamada, sınırların genişletilmesini "tarihi" olarak nitelendirmişti.
Burita, "Fas'ın deniz sınırının hukuki çerçevesinin belirlenmesi gerekiyordu. Buna göre ülkenin egemenlik alanı kuzeyde Tanca'dan güneyde El-Kuveyra kentine kadar uzanıyor. Bugün Batı Sahra'nın Fas'ın, Fas'ın da Batı Sahra'nın bir parçası olduğunu açıkça ifade ediyoruz." demişti.
İspanya'da iktidardaki Sosyalist Parti ise Fas'ın Kanarya Adaları, Ceuta ve Melilla kentlerinin bitişiğindeki karasuları sınırını belirlemesinin ortak bir anlaşma çerçevesinde yapılması gerektiğini açıklamıştı.
Basında yer alan haberlere göre ise Polisario Cephesi de söz konusu yasa tasarılarını kınamıştı.
Polisario Cephesi'ni tanıyan ülkelerin azalması
Fas hükümet eski sözcüsü Mustafa el-Halefi, Temmuz 2019'da yaptığı açıklamada, Polisario Cephesi'ni tanıyan ülkelerin bu tutumlarından geri adım attıklarını belirtti.
"80'li yıllarda Polisario Cephesi'ni 84 ülke tanırken şu anda bu ülkelerin sayısı 50'ye geriledi." diyen Halefi, son olarak El Salvador ile Barbados'un da Polisario Cephesi'ni tanımaktan vazgeçtiğini ifade etti.
Halefi, BM İnsan Hakları Konseyinin 41. oturumunda, Polisario Cephesi'nin yanında sadece 8 Afrika, 4 Latin Amerika ve 1 Asya ülkesinin yer aldığını aktardı.
Fas Dışişleri Bakanlığının 2019 yılı değerlendirme raporunda, Şubat ve Temmuz 2019'da düzenlenen Afrika Birliği zirvelerinde ulusal meseleye ilişkin bir karar alınmadığına ayrıca Afrika Birliği Barış ve Güvenlik Konseyinin 2019 raporundan Batı Sahra sorunuyla ilgili fıkraların silindiğine işaret edildi.
Fas, 33 yıl sonra yeniden Ocak 2017'de Afrika Birliğinin üyesi oldu.
Batı Sahra sorunu
Fas'ın 1975'te eski İspanyol sömürgesi Batı Sahra'yı topraklarına katmasının ardından, Cezayir'in destek verdiği bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi ile Fas yönetimi arasında başlayan gerginlik devam ediyor.
Fas, bölgenin kendi egemenliğinde kalması gerektiğini savunurken, Polisario Cephesi, Batı Sahra'nın bağımsız devlet olduğunu ileri sürüyor.
Polisario Cephesi, 1991'de, BM'nin ara buluculuğunda varılan ateşkes anlaşmasına kadar Fas güvenlik güçlerine karşı silahlı mücadele yürütüyordu. Ateşkes anlaşmasından bu yana Batı Sahra'nın statüsüyle ilgili görüşmeler başarıya ulaşamadı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
