İngiltere genelinde 136 yerel yönetimde toplam 5 bin 14 belediye meclis üyesi için seçim yapılacak. Bu kapsamda başkent Londra'daki 32 belediye meclisinin tamamında tüm sandalyeler için oy verilirken, ülke genelinde çok sayıda ilçe, üniter ve kontluk meclisinde de seçimler düzenlenecek. Bunun yanı sıra 73 yerel yönetimde ise sandalyelerin tamamı değil, yarısı ya da üçte biri için seçim yapılacak.
Yerel seçimler kapsamında Londra'da Croydon, Hackney, Lewisham, Newham, Tower Hamlets ve Watford olmak üzere 6 bölgede belediye başkanları da belirlenecek.
İskoçya ve Galler'de seçmenler ulusal parlamentolarını belirleyecek
İngiltere dışındaki seçimlerde ise İskoçya ve Galler'de seçmenler ulusal parlamentolarını belirlemek üzere sandık başına gidecek. İskoçya'da 129 sandalyeli parlamentonun tamamı için seçim yapılırken, seçmenler biri seçim bölgesi, diğeri bölgesel liste olmak üzere iki oy kullanacak. Galler'de ise parlamentonun üye sayısı 60'tan 96'ya çıkarılarak önemli bir reform hayata geçirilecek ve 16 yeni seçim bölgesinde temsilciler belirlenecek. Yeni sistemde seçmenler bir parti ya da bağımsız aday için oy kullanacak ve sandalyeler oy oranına göre dağıtılacak.
Yerel yönetimler, yaşlı ve engelli bakımı, çöp toplama ve geri dönüşüm, konut, eğitim ve yol bakımı gibi günlük yaşamı doğrudan etkileyen temel hizmetlerden sorumlu bulunuyor. Bu nedenle seçimlerin sonuçları, yalnızca yerel yönetimlerin yapısını değil, aynı zamanda seçmenlerin ulusal politikalar ve hükümet performansına ilişkin değerlendirmelerini de yansıtacak.
Seçimlerde oy verme işlemi 7 Mayıs'ta yerel saatle 07.00-22.00 arasında gerçekleştirilecek. İngiltere'de yerel seçimlerde oy kullanabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak ve geçerli fotoğraflı kimlik ibraz etmek gerekiyor. İskoçya ve Galler'deki seçimlerde ise 16 yaş ve üzerindeki seçmenler oy kullanabiliyor ve bu bölgelerde kimlik zorunluluğu bulunmuyor.
Seçmenler oylarını sandıkta kullanabilecekleri gibi posta yoluyla ya da vekil aracılığıyla da verebiliyor. Ayrıca, Milton Keynes, Cambridge, North Hertfordshire ve Tunbridge Wells gibi bazı bölgelerde katılımı artırmak amacıyla alışveriş merkezleri gibi farklı mekanlarda veya seçim gününden önce oy kullanmaya imkan tanıyan pilot uygulamalar da yürütülüyor.
Sandıkların kapanmasının ardından oy sayımına başlanacak. İngiltere'de bazı yerel yönetimlerde sayım işlemleri, oy verme işleminin son bulmasının ardından başlarken, büyük çoğunlukta sayımın 8 Mayıs Cuma günü başlaması bekleniyor.
İlk sonuçların cuma günü erken saatlerde açıklanacağı, sonuçların büyük bölümünün netleşeceği, nihai sonuçların ise 9 Mayıs Cumartesi akşamına kadar tamamlanacağı öngörülüyor. Belediye başkanlığı seçimlerinde ise sayımın 8 Mayıs Cuma günü yapılması ve sonuçların öğle saatlerinden itibaren açıklanması bekleniyor.
Uzmanlar, yerel seçimlerin genellikle genel seçimlere kıyasla daha düşük katılımla gerçekleştiğini ancak seçmenlerin günlük yaşamını doğrudan etkileyen kararlar nedeniyle büyük önem taşıdığını belirtiyor. Seçim sonuçlarının, siyasi partilerin yerel düzeydeki gücünü ortaya koymasının yanı sıra hükümetin politikalarına yönelik kamuoyunun nabzını tutan önemli gösterge olacağı değerlendiriliyor.
Ayrıca, uzmanlar, seçimlerde hayat pahalılığı ve altyapı sorunlarının seçmen davranışında belirleyici olmayı sürdürdüğü görüşünü paylaşıyor.
Aşırı sağ Reform UK partisi yükselişte
Seçim öncesi yapılan anketler, hem iktidardaki İşçi Partisi'nin hem de ana muhalefetteki Muhafazakar Parti'nin ciddi oy kaybı yaşayacağını ortaya koyuyor. YouGov araştırma şirketine göre, 2022'de söz konusu bölgelerde yüzde 35 oy alan İşçi Partisi'nin desteği yüzde 17-20 bandına gerilerken, Muhafazakar Parti'nin oy oranı da yüzde 18-21 seviyelerinde seyrediyor.
Yerel seçimlerde öne çıkan partilerden biri ise Nigel Farage liderliğindeki aşırı sağcı Reform UK partisi oldu.
Yerel yönetimlerde 2022'de neredeyse hiçbir varlığı bulunmayan bu aşırı sağcı parti, son anketlere göre yüzde 24-26 seviyelerine yükseldi. Tahminlere göre, Reform UK partisinin İngiltere'de seçim yapılacak 5 binden fazla sandalyenin 1000'den fazlasını kazanabileceği ve Essex, Norfolk ile Suffolk gibi doğu bölgelerindeki bazı yerel yönetimlerin kontrolünü ele geçirebileceği değerlendiriliyor.
Ülkedeki sol siyasette ise Yeşiller Partisi'nin yükselişi dikkati çekiyor. Parti, yapılan son anketlere göre yüzde 15 seviyesine ulaşarak şimdiye kadarki en yüksek destek oranlarından birini yakaladı.
Özellikle büyük şehirlerde ve 30 yaş altı seçmenler arasında güçlü destek gören Yeşiller Partisi'nin, Londra'nın Hackney ve Lewisham gibi iç bölgelerinde İşçi Partisi'ne ciddi rakip olduğu değerlendiriliyor.
Seçimler, Başbakan Starmer'ın da "kritik sınavı" olacak
Ülkede yarın yapılacak yerel seçimler, anketlere göre son dönemde kamuoyu desteğinde düşüş yaşayan Başbakan Keir Starmer açısından da kritik sınav olarak değerlendiriliyor.
Geçen ay yayımlanan YouGov anketine göre, katılımcıların yüzde 70'i Starmer'ın görevdeki performansını "kötü" bulduğunu ifade etti.
Starmer'ın liderliğindeki İşçi Partisi tabanında özellikle emeklilere yönelik kış yakıt desteğinin azaltılması kararı tepki toplarken, Starmer'ın bazı atama ve ilişkileri de eleştiri konusu oldu.
Aralık 2024'te İngiltere'nin Washington Büyükelçisi olarak atanan Peter Mandelson'un, ABD'de reşit olmayan kız çocuklarına yönelik fuhuş ağı kurduğu iddiasıyla yargılandığı sırada hapishanede ölü bulunan milyarder Jeffrey Epstein'la ilişkilerine dair ortaya çıkan bilgiler sonrası Starmer üzerindeki baskı arttı.
Yoğun eleştirilerin ardından Starmer, Epstein'ın mağdurlarından özür dileyerek Mandelson atamasının hata olduğunu kabul etmiş ve Mandelson'ın Epstein ile ilişkisinin boyutu konusunda yanıltıldığını söylemişti.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
