İran'ın yeni Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani oldu

TAHRAN

İran'da dün yapılan ve altı adayın yarıştığı 11. dönem cumhurbaşkanlığı seçimini, reformcuların desteklediği ılımlı muhafazakar aday Hasan Ruhani kazandı. Ruhani, devrimden bu yana seçilen 7. İran cumhurbaşkanı oldu.

İçişleri Bakanı Mustafa Muhammed Neccar, yaptığı açıklamada, Hasan Ruhani'nin, 18 milyon 613 bin 329 oyla İran'ın yeni cumhurbaşkanı seçildiğini duyurdu.

Yaklaşık 50 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu İran'da, dünkü seçime katılım oranı yüzde 72,7 olarak açıklandı. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde 36 milyon 704 bin 156 oy kullanıldı.

Ruhani, seçimde kullanılan oyların yüzde 50,7'sini alarak ilk turda cumhurbaşkanı seçildi.

Hasan Ruhani'nin özgeçmişi

İran’da cumhurbaşkanlığı seçiminin galibi olan, reformcuların desteklediği Hasan Ruhani, 12 Kasım 1948 tarihinde Semnan yakınında Sorke’de Şah’a karşı mücadele eden bir ailede dünyaya geldi. 

Semnan medresesinde 1960’ta dini çalışmalarına başlayan Ruhani, 1961 yılında Kum’a gitti ve Seyid Muhakkik Damad, Şeyh Murteza Hayri, Seyid Muhammed Rıza Golpaygani, Sultani, Fazullah Lenkerani ve Şeyh Muhammed Şahabadi gibi önde gelen din adamları tarafından verilen derslere katıldı. 

Dini eğitimin yanı sıra modern eğitim alan ve 1969 yılında Tahran Üniversitesi’ne kabul edilen Ruhani, 1972 yılında hukuk bölümünden mezun oldu. Yüz civarında kitabı ve bilimsel çalışması bulunan Ruhani, çalışmalarına Batı’da devam etti.

1999 yılında Glasgow Caledonian Üniversitesi’nden doktora alan, akademisyen, diplomat ve siyasetçi Ruhani, 1999 yılından bu yana Uzmanlar Meclisi’nin, 1991’den beri Düzenin Yararının Teşhis Heyeti'nin Stratejik Araştırma Merkezi'nin ve 1989’dan itibaren de Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin üyesi. Ruhani ayrıca 1992 yılından bu yana Stratejik Araştırma Merkezi'nin başkanı. 

İran’da İslam Danışma Kurulu’nun 4. ve 5. dönemlerinde meclis başkanı yardımcılığı, 1989-2005 yıllarında Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi başkanlığı yapan Ruhani, İran’ın nükleer programı konusunda İngiltere, Fransa ve Almanya ile yürütülen görüşmelerde baş müzakerecilik yaptı. 

Genç bir din adamıyken, Ayetullah Humeyni’nin izinden giderek siyasi faaliyetlerine başlayan Ruhani, 1965’te İran içinde seyahat ederek, Şah'a karşı konuşmalar yaptı. Bu yıllarda çok kez tutuklanan ve bu tür konuşmalar yapması yasaklanan Ruhani, 1977’de Tahran’daki Ark Camisi’nde Ayetullah Humeyni için ilk kez "İmam" ifadesini kullandı, İran’daki devrimin ardından intizamsız İran ordusunu ve askeri üsleri organize etmeye başladı.

1980 yılında İslam Danışma Kurulu’na seçilen, İran-Irak savaşı sırasında Yüksek Savunma Konseyi’nin ve Savaşı Destekleme Yüksek Konseyi’nin üyesi olan Ruhani, savaşın sonunda zafer madalyasıyla ödüllendirildi. 

İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nde temsilciliğini yapan Ruhani, eski cumhurbaşkanları Haşimi Rafsancani ve Muhammed Hatemi'nin ulusal güvenlik danışmanlığı görevini de yürüttü. 

Ruhani, cumhurbaşkanlığı seçiminde merkeziyetçi fikirleri, din adamlarıyla ve Yeşil Hareketi ile yakın ilişkileri nedeniyle favori aday olarak görülüyordu.

"Seçimlerin gerçek galibi büyük İran milletidir"

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney yayımladığı mesajda, "Seçimlerin gerçek galibi, Allah’ın yardımıyla sağlam bir adım atarak canlı ve kararlı yüzünü, ümit ve iman dolu yüreğini tüm dünyaya gösteren büyük İran milletidir" dedi.

Hamaney, mesajında, yeni Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’yi tebrik etti ve seçimlere yüksek katılım gerçekleştiren İran halkına teşekkürlerini sundu. 

İran İslam Cumhuriyeti’nin, 14 Haziran cumhurbaşkanlığı seçiminde "kararlı ve ümitli çehresini dosta ve düşmana göstererek, göz kamaştırıcı bir sınav verdiğini" belirten dini lider, şunları kaydetti:

"Aziz İran halkını ve cumhurbaşkanlığına seçilen Sayın Hasan Ruhani’yi tebrik ediyor ve bazı hatırlatmalarda bulunmak istiyorum. Öncelikle seçimden önceki heyecan ve rekabet ortamı, yerini dostluk ve işbirliğine bırakmalıdır. Herkes yeni cumhurbaşkanı ve devletine ülkemizin büyük hedeflerine ulaşma yolunda gerekli yardım ve işbirliğinde bulunmalıdır. Geride bıraktığımız söylem ve slogan haftalarından sonra artık yeni cumhurbaşkanının icraat ve harekete geçmesinin zamanıdır.”

Dini lider Hamaney ayrıca seçimlerde rekabet eden tüm diğer adaylara ülke sorumluluğunu üstlenmede geri durmadıkları için teşekkür etti.

Fransa: Ruhani ile çalışmaya hazırız

Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, yazılı açıklamasında, başta İran'ın nükleer programı ve Suriye'deki tutumu olmak üzere Ruhani ile çalışmaya hazır olunduğunu belirtti.

Uluslararası toplumun, nükleer programı ve Suriye'deki tutumuyla ilgili İran'dan beklentisinin büyük olduğunu ifade eden Fabius, "İran halkının sarsılmaz demokrasi isteğini memnuniyetle karşıladığını" vurguladı.

İsrail’den İran seçimlerine ilk yorum

İran seçimlerinden sonra yapacağı açıklama merakla beklenen İsrail'den seçime yönelik ilk yorum İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Yigal Palmor'dan geldi.

Palmor, "Seçimlerden sonra İran'da değişen birşey olmayacak. İran hem nükleer hem de terör alanındaki faaliyetlerine devam edecektir” dedi.

Palmor, yaptığı yazılı açıklamada, "İran’da Ayetullah Hamaney'in işaret ettiği aday Cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir. Aşırı görüşleri desteklemeyen adaylar seçimden diskalifiye edilerek uzaklaştırılmışlardır. İran nükleer programı şu ana kadar Cumhurbaşkanı değil, Hamaney tarafından belirlenmiştir" diye konuştu.

Palmor, İran'ın nükleer programını durdurmak için uluslararası toplumun taleplerine uyması ve teröre hizmet etmeyi bırakması gerektiğini ifade etti.