Özbekistan'da "çilla" sıcakları hayatı zorluyor

Topraklarının yarısından fazlası çöl ve bozkırlardan oluşan Özbekistan'da, haziran ayının son beş gününde başlayıp temmuz ayının tamamı ile ağustosun ilk beş gününü kapsayan "çilla" döneminde etkili olan aşırı sıcaklar hayatı zorluyor.

Özbekistan Hidrometeoroloji Merkezi verilerine göre, bu hafta boyunca gündüz sıcaklıkları ülkenin büyük bölümünde 41-43 derece, kuzey, güney ve çöl bölgelerinde ise 44-46 dereceye kadar ulaşacak. Özellikle çöl bölgelerinde bunun hafta ortasında 46-48 dereceye kadar çıkması ve mevsim normallerinin 3 ila 6 derece üzerine seyretmesi bekleniyor.

Gece sıcaklıklarının da 23-33 derece arasında olması nedeniyle bunaltıcı havanın etkisini sürdüreceği, bazı bölgelerde rüzgar ve toz fırtınalarının görülebileceği öngörülüyor.

Meteoroloji uzmanları, bu dönemdeki maksimum sıcaklıkların birkaç gün boyunca devam etmesi ihtimaline karşı da uyarıda bulunuyor.

İklim değişikliğinden dolayı son yıllarda bölgede 40 derecenin üzerindeki gün sayısında belirgin ölçüde artış yaşanırken, 2016-2025 dönemindeki tüm temmuz aylarında sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşti.

Elektrik tüketiminde yeni yaz rekoru

Aşırı sıcaklar ülkenin enerji tüketimine de doğrudan yansırken, bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşanıyor.

Özbekistan Enerji Bakanlığının verilerine göre, 13 Temmuz'da ülkede günlük elektrik tüketimi 278,6 milyon kilovatsaate ulaşarak yaz döneminin yeni rekorunu kırdı. Böylece tüketim, Temmuz 2025'te kaydedilen 272,6 milyon kilovatsaatlik önceki rekorun 6 milyon kilovatsaat, yani yüzde 2,2 üzerine çıktı.

Aynı gün ülkede 281,5 milyon kilovatsaat elektrik üretildiği açıklanırken, meteoroloji tahminleri doğrultusunda ilerleyen günlerde elektrik tüketiminde yeni rekorların görülebileceği tahmin ediliyor.

Artan talebin kesintisiz karşılanabilmesi amacıyla enerji şirketleri güçlendirilmiş çalışma düzenine geçirilirken, arıza ekipleri olası kesintilere karşı hazır bekletiliyor. Yetkililer, bazı bölgelerde teknik arızalara bağlı geçici elektrik kesintilerinin yaşanabileceğini belirterek vatandaşlardan elektriği tasarruflu kullanmalarını istiyor.

Bazı bölgelerdeki okullarda tatil

Öte yandan ülkenin en sıcak bölgelerinden Karakalpakistan, Harezm ve Nevai bölgelerindeki anaokullarında geçici tatil ilan edildi.

Bu bölgelerdeki devlet ve özel anaokulları çocukların sağlığını korumak amacıyla 13 Temmuz'dan itibaren 20 Temmuz'a kadar geçici olarak kapatılırken, velilere çocuklarını günün en sıcak saatlerinde açık havada bulundurmamaları çağrısı yapıldı.

Enerji Bakanlığı ise yakıt istasyonlarında akaryakıt ve sıvılaştırılmış gazın yükleme-boşaltma işlemlerinde yangın güvenliği tedbirlerinin artırılması ve LPG dolum faaliyetlerinin günün en sıcak saatlerinde yapılmaması konusunda uyarıda bulundu.

Taşkent’te metro trenlerinin hızı düşürüldü

Başkent Taşkent’te de etkili olan aşırı sıcak hava nedeniyle bugünden itibaren havadan giden hatlarda çalışan metro trenlerinin hızı akşam saat 18:00’e kadar 60 kilometre saatten 40 kilometre saate düşürüldü.

Yetkililer, ray ısısının 55 derecenin üzerine çıkmasının hareket güvenliğini etkileyebileceğini belirterek bu geçici uygulamanın ulaşım güvenliğini sağlamak amacıyla getirildiğini açıkladı. Bu nedenle günün sıcak saatlerinde tren seferleri aralığının uzayabileceği bildirildi.

Taşkent'teki otobüslerde klimaların çalışıp çalışmadığı denetleniyor

Başkent Taşkent'te de aşırı sıcakların etkisini azaltmaya yönelik önlemler artırıldı.

Ulaştırma Bakanlığının oluşturduğu ekipler, Taşkent'te toplu taşımacılık yapan otobüslerde klimaların çalışıp çalışmadığını ve araç içi sıcaklığın standartlara uygun olup olmadığını denetliyor.

Taşkent Büyükşehir Belediyesi ise caddelerde araçlarla su püskürtme çalışmalarını artırırken, ayrıca şehir genelindeki parklar, yeşil alanlar ve ağaçlar daha sık sulanıyor. Şehirdeki fevvarelerin de gün boyunca çalıştırılarak kentin serinleşmesine katkıda bulunması umuluyor.

Şehir genelinde alınan önlemlerle hem vatandaşların aşırı sıcaklardan daha az etkilenmesi hem de enerji, ulaşım ve kentsel altyapının kesintisiz hizmet vermesi hedefleniyor.

Sağlık Bakanlığı vatandaşları uyardı

Sağlık Bakanlığı da vatandaşlara sıcak hava koşullarında beslenme ve günlük yaşam konusunda uyarılarda bulundu.

Bakanlık, ağır, yağlı, kızartılmış ve acılı yiyecekler yerine sebzeli salatalar, hafif çorbalar, yoğurt, ayran, peynir, yumurta, tavuk ve balık eti ile meyve tüketilmesini önerirken, gün içinde 5-6 öğünde az miktarda beslenmenin daha sağlıklı olacağını bildirdi.

Vatandaşlara ayrıca özellikle saat 11.00 ila 17.00 arasında doğrudan güneş altında bulunmamaları, dışarı çıkmaları halinde gölgelik alanları tercih etmeleri, şapka kullanmaları ve 15-20 dakikada bir su tüketmeleri tavsiye edildi.

Bakanlık, güneş altında park edilen araçların birkaç dakika içinde hayati tehlike oluşturabilecek sıcaklıklara ulaşabileceğine dikkati çekerek, çocuklar, yaşlılar ve hayvanların araç içinde kesinlikle yalnız bırakılmaması konusunda uyarıda bulundu.

Son yıllarda Özbekistan'da aşırı sıcak günlerin sayısı artıyor

Meteoroloji uzmanı Bahadır Abduganiyev, AA muhabirine yaptığı açıklamada, aşırı sıcakların Orta Asya üzerinde etkili olan güçlü termal alçak basınç ile bağlantılı olduğunu söyledi.

Abduganiyev, son yıllarda Özbekistan'da aşırı sıcak günlerin sayısında belirgin artış yaşandığını ifade ederken, bu durumun iklim değişikliğinin bölgesel etkileriyle de örtüştüğünü aktardı.

Özbekistan'ın komşusunun bile denize kıyısı bulunmayan ve karasal iklim özelliklerinin belirgin olduğu coğrafi bir konuma sahip olduğunu ifade eden Abduganiyev, "Avrasya kıtasının iç kesimlerinde, denizlerden uzak karasal bir coğrafyada yer alan Özbekistan, yaz aylarında aşırı sıcak hava dalgalarına sıkça maruz kalabiliyor." dedi.

Abduganiyev, sonraki günlerde çöl ve güney bölgelerinde sıcaklığın yer yer 46-48 dereceye ulaşabileceğini kaydederken, ayrıca bunun elektrik tüketimini de artırarak enerji sistemi üzerinde ilave yük oluşturacağını ve tarımsal üretimde su stresi riskini yükselteceğini sözlerine ekledi.​​​​​​​