Tarımsal destekleme ve üretimde artış

TBMM - Kubilay Çelik

Türkiye'de 2001 yılında 1 milyar 32 milyon lira olan tarımsal destekleme ödemeleri, 2013 yılında 8 milyar 774 milyon liraya ulaştı.

TBMM Araştırma Merkezi'nin hazırladığı  "Tarım Göstergeleri" başlıklı rapora göre, 2001 yılında 26 milyon 350 bin hektar olan toplam tarım arazisi varlığı, 2013 yılında 23 milyon 811 bin hektara geriledi. Bu miktarın 15 milyon 618 bin hektarını ekilen, 4 milyon 148 bin hektarını nadasa bırakılan, 808 bin hektarını sebze yetiştirilen, 3 milyon 232 bin hektarını ise meyve, zeytin ağaçları ve bağcılık için ayrılan alanlar oluşturuyor.

Türkiye'de 1961 yılından bu yana toplulaştırması yapılmış tarım arazisi büyüklüğü yaklaşık 4 milyon hektar. Bu rakamın 2014 yılı sonunda, birikimli olarak 5 milyon hektara ulaşması bekleniyor.

Ana faaliyet kollarının GSYH içinde sektör paylarına göre, 2001-2013 yılları arasında sanayi ve hizmetleri sektörünün payı artarken, tarım sektörünün payı azaldı.

Tarım sektörünün GSYH içindeki payı 2001 yılında yüzde 11,9 iken 2013 yılında yüzde 9,2’ye geriledi. Sektörün büyüme hızı 2014 yılının ilk çeyreğinde yüzde 3,6, ikinci çeyreğinde ise yüzde eksi 1,8 olarak gerçekleşti.

Tarımsal destekleme ödemelerinde artış

Rapora göre, tarımsal destekleme ödemelerinde son yıllarda ciddi bir artış gerçekleşti. 2001 yılında 1 milyar 32 milyon lira olan tarımsal destekleme ödemeleri,  2013 yılında bu rakam 8 milyar 774 milyon liraya ulaştı. Tarımsal destekleme ödemeleri, dolar cinsinden 842 milyon dolardan, 2013 yılında 4 milyar 615 milyon dolara yükseldi.

Üretici Destek Eşdeğeri (ÜDE) açısından Türkiye’de destekleme oranı 2001 yılında yüzde 14,29 iken 2013 yılında yüzde 19,18 olarak gerçekleşti. Aynı dönem için AB ve OECD ülkelerinde ÜDE oranı azalış gösterdi.

Bitkisel üretim miktarları

Bitkisel üretim miktarlarında, 2013 yılında, bir önceki yıla göre tahıl ürünlerinde yüzde 12,3, sebzelerde yüzde 2,3 ve meyvelerde yüzde 1,2 oranında artış gösterdi. 2014 yılında ise tahıl üretiminde bir önceki döneme göre yüzde 6,5 azalış, sebze üretiminde yüzde 0,7 artış ve meyve üretiminde yüzde 6,2 azalış olacağı tahmin ediliyor. Tahıl ürünleri üretim miktarı 2013 yılında bir önceki yıla göre yüzde 12,3 oranında artarak yaklaşık 37,5 milyon ton olarak gerçekleşti.

Sebze ürünleri üretim miktarı 2013 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2,3 oranında artarak yaklaşık 28,5 milyon ton oldu. Meyve ürünlerinin üretim miktarı 2013 yılında bir önceki yıla göre yüzde 1,2 oranında artarak yaklaşık 18,2 milyon ton olarak gerçekleşti.

2012-2013 piyasa yılı verilerine göre, Türkiye'de üretilen bitkisel ürünlerde kendi kendine yeterlilik derecesinin en yüksek olduğu ürün yüzde 699,2 ile fındık, en az olduğu ürün ise yüzde 9,3 ile soya.

Et ve süt üretimi arttı

Türkiye'de 2013 yılında sığır sayısı 14,4 milyon baş, koyun sayısı 29,3 milyon baş olarak kaydedildi. Sığır mevcudunun yüzde 42,1’i kültür melezi sığırdan, yaklaşık yüzde 41’i ise saf kültür ırkı sığırdan oluşuyor. 

2014 yılı mayıs itibariyle büyükbaş hayvan sayısı 14,9 milyon baş, toplam küçükbaş hayvan sayısı ise 42,4 milyon baş olarak kaydedildi. Kümes hayvanı sayısı ise 2014’ün mayıs ayında 278 milyon olarak gerçekleşti. 

Hayvansal üretimde, kırmızı et üretimi, 2001 yılında 436 bin ton iken ikiye katlanarak 2013 yılında 996 bin tona ulaştı. Süt üretimi yaklaşık olarak iki katına çıktı ve 2001 yılında 9 milyon 496 bin ton iken 2013 yılında 18 milyon 224 bin ton oldu. Yine aynı dönemde tavuk eti üretimi 615 bin tondan 1 milyon 758 bin tona, bal üretimi de 60 bin tondan 95 bin tona ulaştı. Tavuk yumurtası üretimi 2001 yılında 10 milyar 575 milyon adet iken 2013 yılında 16 milyar 497 milyon oldu.

Su ürünleri üretimi azaldı

Su ürünleri üretimi 2013 yılında bir önceki yıla göre yüzde 5,8 oranında azalarak 608 bin ton civarında gerçekleşti. Üretimin yüzde 55,8’ini deniz balıkları ve diğer deniz ürünleri, yüzde 5,8’ini iç su ürünleri, yüzde 38,4’ünü ise yetiştiricilik ürünleri oluşturuyor.

Raporda ayrıca Türkiye'de traktör ve biçerdöver sayılarına da yer verildi. 2001 yılında 948 bin 416 olan traktör sayısı 2013 yılında 1 milyon 213 bin 560'ya, 2001 yılında 12 bin 53 olan biçerdöver sayısı 2013 yılında 15 bin 486'ya ulaştı. Karasaban sayısı 2001 yılına göre yaklaşık üçte iki oranında azalarak 45 bin 965 adet olarak kaydedildi.