Ermenistan

Azerbaycan'a ait Dağlık Karabağ ve çevresindeki illeri işgal altında tutan Ermenistan, Rus askeri üssüne ev sahipliği yapması nedeniyle Rusya'nın bölgedeki "arka bahçesi" olarak nitelendiriyor.

Künye

Başkent: Erivan

Nüfus: 2,99 milyon

Etnik yapı: Ermeni yüzde 98,1, Yezidi yüzde 1,2, Rus yüzde 0,4, Süryani yüzde 0,1, Kürt yüzde 0,1, diğer yüzde 0,1

Yüzölçümü: Yaklaşık 30 bin kilometrekare

Dil: Ermenice

Din: Yüzde 94 Ermeni Apostolik Kilisesine bağlı Hristiyan, yüzde 1,3 Yezidi, yüzde 4,7 diğer

Para Birimi: Dram (1 dolar = 479,5 dram)

Genel Bilgiler

Türkiye, Gürcistan, İran ve Azerbaycan ile komşu Ermenistan, 1918-1920 yılları arasında ilk bağımsızlığının ardından Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde 1991’de yeniden bağımsızlığını ilan etti.

Sovyetlerin dağılmasının ardından Ermenistan, Azerbaycan'a ait Dağlık Karabağ'a, hak iddia ederek saldırı başlattı.

Ermeniler, 1991'de başlattıkları saldırılarla Hankendi'ni, 1992'de Hocalı ve Şuşa'yı işgal etti. Daha sonra Laçın, Hocavend, Kelbecer ve Ağdere'yi ele geçiren Ermeniler, 1993'te Ağdam'a girdi. Ağdam'ı, Cebrayıl, Fuzuli, Gubadlı ve Zengilan illerinin işgali izledi.

Azerbaycan topraklarının yüzde 20'si işgal edilirken, 1 milyona yakın kişi doğduğu toprakları terk etmek zorunda kaldı.

Taraflar, 4-5 Mayıs 1994'te Bişkek'te Bağımsız Devletler Topluluğu Parlamentolararası Meclisi, Kırgızistan Cumhuriyeti Parlamentosu, Rusya Federal Meclisi ve Dışişleri Bakanlığının inisiyatifi ile Bişkek Protokolü olarak bilinen ateşkes anlaşmasını imzaladı.

Bişkek Protokolü’nün imzalanmasından bugüne kadar geçen yıllarda ateşkes kağıt üzerinde kaldı. Çatışmalarda her iki taraf binlerce askerini kaybetti.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, işgal edilen bölgelerin bir an önce boşaltılması talebiyle 4 karar kabul etti fakat Ermenistan bu kararların hiçbirini uygulamadı.

Ermenistan, Rusya'nın Güney Kafkasya'daki en büyük birliği olan 102. Askeri Üssü’ne ev sahipliği yapıyor. Ülkenin güneyindeki Gümrü şehrinde bulunan ve yaklaşık 3 bin askerin görev yaptığı üs nedeniyle Ermenistan, Rusya'nın Güney Kafkasya'daki "arka bahçesi" olarak görülüyor.

Erivan yönetimi, başkentin 32 kilometre batısında, Türkiye sınırına 16 kilometre uzaklıkta yer alan, 1970 yılında inşa edilen Metsamor nükleer santralini kapatmadığı için eleştiriliyor.

Ermenistan'ın elektrik ihtiyacının yüzde 40'a yakınını karşılayan santral Türkiye ile İran sınırlarında doğal yaşamı olumsuz etkiliyor, nehirleri kirletiyor. Metsamor, olası bir kazada büyük felakete yol açacak bir santral olarak değerlendiriliyor.

Ekonomi

Başlıca ticaret ortakları Rusya, AB ülkeleri, Gürcistan, İran, Çin ve Ukrayna olan Ermenistan, tarım ve gıda ürünleri, yapı malzemesi, değerli ve yarı değerli taşlar ihraç ediyor.

Ermenistan, Azerbaycan'la yaşadığı sorunlar nedeniyle bölgede büyük enerji projelerinin dışında kalırken transit geçişlerde de kullanılmıyor. Azerbaycan topraklarındaki işgalini sürdürmesi nedeniyle Türkiye'nin sınır kapısını kapatması, ülke ekonomisini önemli oranda etkiliyor.

Erivan yönetimi, ekonomik sıkıntıları, birçok ülke yönetimini etkileyen Ermeni diasporasının gönderdiği yardımlarla aşmaya çalışıyor.

Siyasi Durum

11 bölgeden (marz) oluşan bir idari yönetim yapısının mevcut olduğu Ermenistan, başkanlık sistemine yakın bir sistemle yönetiliyor. 1995'te kabul edilen anayasa ile güçler ayrılığı ilkesinin benimsendiği ülkede cumhurbaşkanı, Ulusal Meclis üyeleri, yerel yönetimler seçimle iş başına geliyor. Başbakan ve bakanlar, cumhurbaşkanı tarafından atanıyor.

Cumhurbaşkanının seçimle 5 yıllık bir süre için halk tarafından belirlendiği ülkede, 18 Şubat 2013'te yapılan seçimlerde yaklaşık yüzde 59 oy alan Ermenistan Cumhuriyetçi Partisi lideri Serj Sarkisyan 2. kez cumhurbaşkanı seçildi.

6 Aralık 2015'te yapılan anayasa değişikliği referandumu sonucu yüzde 63 oy ile mevcut sistemden parlamenter sisteme geçilmesi ve parlamento ile başbakanın yetkilerinin artırılması kabul edildi. Referandum çerçevesinde öngörülen değişiklikler 2018 yılında yapılacak cumhurbaşkanı seçiminden sonra uygulanacak.