АНКАРА (АА) - Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган денеска изрази загриженост за тековните судири околу нуклеарната централа „Запорожје“ во Украина, јавува Агенција Анадолија (АА).
„Ја изразивме нашата загриженост за тековниот конфликт околу нуклеарната централа „Запорожје“. Не сакаме да доживееме нов Чернобил“, изјави Ердоган на прес-конференцијата по трилатералната средба со неговиот украински колега Владимир Зеленски и шефот на ОН, Антонио Гутереш.
Ердоган, Зеленски и Гутереш се собраа во украинскиот град Лавов за да разговараат за чекорите за ставање крај на војната меѓу Украина и Русија преку дипломатски средства и одржување на механизмот што неодамна беше воспоставен за извоз на украинско жито на светските пазари.
„Ги оценивме и можностите за трансформирање на позитивната атмосфера создадена од договорот од Истанбул во траен мир“, рече Ердоган.
Туркије, ОН, Русија и Украина потпишаа договор во Истанбул на 22 јули за повторно отворање на три украински црноморски пристаништа за извоз на украинско жито заглавено поради војната.
Ердоган рече дека целиот свет ги чувствува „позитивните ефекти“ од договорот, кој овозможи извоз на украинско жито преку Црното Море.
„Откако првиот брод го напушти украинското пристаниште на 1 август, приближно 625.000 тони украинско жито беа испорачани на светските пазари со 25 брода“, рече тој.
Во врска со неговите разговори со Зеленски и украинските претставници, Ердоган рече дека разговарале за врските на ниво на стратешко партнерство, опфаќајќи ги сите димензии и начини за унапредување на соработката и солидарноста.
Тој, исто така, ја повтори силната поддршка на Анкара за територијалниот интегритет и суверенитет на Украина.
Тој рече дека Туркије работи на дипломатски прекин на конфликтите, додавајќи дека Анкара застанала покрај нејзините украински пријатели и продолжува да го прави тоа.
Ердоган рече дека му рекол на Зеленски дека Туркије ќе ја обезбеди потребната поддршка за реконструкција на украинската инфраструктура оштетена во војната.
„Туркије испрати 98 камиони со хуманитарна помош за да ги задоволи итните потреби на Украинците“, изјави Ердоган.
„Привремено сме домаќини на речиси 325.000 Украинци. Примивме вкупно 1.507 луѓе, вклучително 1.099 сирачиња и 408 вработени во негата, додека условите во Украина не се вратат во нормала.“
- „Војната ќе заврши на преговарачка маса“
Ердоган ја повика меѓународната заедница да преземе поголема одговорност во дипломатијата меѓу Русија и Украина.
„Она што е важно е да се најде најкраткиот и најфер пат до преговарачката маса“, рече тој.
Ердоган рече дека верува оти војната на крајот ќе заврши на преговарачката маса, став што го делат Зеленски и Гутереш.
„Се разговараше и за размена на воени заробеници, прашање на кое Туркије му придава големо значење“, додаде тој.
„Подготвени сме да дејствуваме како олеснувач или посредник кон целта за заживување на преговорите по параметрите што се формираа во Истанбул“, рече тој.
„Туркије ќе разговара за исходот од овие средби со рускиот претседател Владимир Путин и со руската страна“, рече Ердоган.
- „Штетата на „Запорожје“ е самоубиство“
Во врска со кризата во Запорожје, шефот на ОН, Гутереш рече дека е „сериозно загрижен“ за ситуацијата во и околу најголемата европска нуклеарна централа.
„Мора да надвладее здравиот разум за да се избегнат какви било дејствија што би можеле да го загрозат физичкиот интегритет и безбедноста на нуклеарната централа. Објектот не смее да се користи како дел од каква било воена операција“, нагласи тој.
„Целата воена опрема и персонал треба да бидат повлечени од централата и областа треба да се демилитаризира“, рече тој.
„Мораме да кажеме како што е - секоја потенцијална штета на „Запорожје“ е самоубиство“.
Гутереш рече дека историскиот договор за жито во Истанбул е потпишан за да им се помогне на луѓето од ранливите категории во секој агол на светот.
„Од руската инвазија на Украина, јас бев јасен: нема решение за глобалната прехранбена криза без да се обезбеди целосен глобален пристап до прехранбените производи на Украина и руската храна и ѓубрива“, рече генералниот секретар на ОН.
Гутереш рече дека е задоволен што првиот брод овластен од ОН со украинска пченица е на пат кон луѓето кои страдаат од „најлошата суша“ во последните децении во Рогот на Африка.
„Изнесувањето храна и ѓубрива од Украина и Русија во поголеми количества е клучно за дополнително смирување на пазарите на стоки и пониски цени“, рече тој.
Гутереш рече дека ОН, исто така, ќе продолжат да ги прават сите можни напори за да обезбедат хуманитарна поддршка на Украинците на кои им е потребна.
Во врска со смртоносниот напад на 29 јули во кој загинаа над 50 украински воени затвореници во затворот во Оленивка, Гутереш рече: „Она што се случи таму е неприфатливо. Сите воени заробеници се заштитени според меѓународното хуманитарно право“.
Киев, поддржан од неговите поддржувачи, вклучително и САД, ја обвини Русија дека го разнела објектот за да ги прикрие доказите за наводните воени злосторства.
Москва тврди дека нападот бил извршен со проектил лансиран од артилериски ракетни системи со долг дострел (HIMARS) обезбедени од САД, обвинение што Украина цврсто го негира.
Гутереш рече дека мисија за проверка на факти ќе го истражи инцидентот.
„Ќе продолжиме да работиме за да ги добиеме потребните гаранции за и ние да гарантираме безбеден пристап до Оленивка и сите други релевантни локации“, рече тој.
- „Русија мора да ги прекине нападите и провокациите“
Од своја страна, Зеленски ја повика Русија „веднаш да ги повлече“ своите трупи од Запорожје „без никакви услови“.
„Во исто време, Русија мора да ги прекине сите напади и провокации“, рече тој.
„За да започнат мировните преговори, Русија мора прво да ги напушти окупираните територии. Потоа ќе видиме“, додаде тој.
Зеленски ги поздрави Туркије и Ердоган за нивната „водечка улога“ во договорот за испорака на жито за кој рече дека е „клучен за спречување на глобалната криза со храна“.
Во врска со договорот со Анкара за реконструкција на украинската инфраструктура, тој рече: „Реализацијата на нашите цели ќе ги направи посилни и Украина и Туркије.“
Договорот го потпишаа турскиот министер за трговија, Мехмет Мус и министерот за инфраструктура на Украина, Олександр Кубраков.
