Esra Tekin
21 Октомври 2025•Ажурирај: 23 Октомври 2025
ИСТАНБУЛ (АА) – Научници од Универзитетот во Вашингтон спроведуваат иновативен експеримент со кој обичните подморски интернет-кабли би можеле да се претворат во мрежа на подводни микрофони со што ќе се овозможи следење и заштита на загрозените орки, јавува Анадолу.
Осветлени само со фарови, истражувачите го продолжија кабелот од брегот на островот Сан Хуан до морското дно - клучно живеалиште на загрозената популација орки од видот јужен резидент.
Цел е овие тенки оптички влакна, кои обично се користат за пренос на интернет-податоци, да се претворат во континуирана подводна мрежа за слушање што би можела да донесе револуција во морската заштита.
Со користење на технологијата наречена Distributed Acoustic Sensing (DAS) научниците ги тестираат можностите каблите да се претворат во сензори што ќе ги „слушаат“ звуците на китовите – нивните кликови, повици и свирежи.
Овие податоци би им помогнале на истражувачите подобро да разберат како реагираат орките на бродскиот сообраќај, недостигот на храна и климатските промени.
Доколку биде успешно, ова би можело да биде почеток на глобалната мрежа за следење на океаните користејќи 1,4 милиони километри фибер-оптички кабли што веќе се протегаат по океанското дно.
„Може да замислиме илјадници хидрофони по должината на каблите што постојано собираат податоци“, изјави професорката Шима Абади од Универзитетот во Вашингтон.
„На тој начин може точно да знаеме каде се животните и како мигрираат, многу подобро отколку со традиционални хидрофони.“
За разлика од класичните хидрофони, кои снимаат од една точка, технологијата DAS го претвора целиот кабел во распределен сензор, овозможувајќи детекција на звуци на голема површина, но и одредување на насоката и потеклото на звукот.
Тоа значи дека истражувачите може да детектираат звуци на широка област и да утврдат не само што се слушнало, туку и од каде доаѓа и во која насока се движело животното.
Технологијата веќе се покажала успешна при снимање на звуците на големите китови, како сините и перки китовите, во студии спроведени крај брегот на Орегон.
Но орките, особено од овој загрозен вид, претставуваат нов предизвик бидејќи нивните звуци се со многу повисоки фреквенции. Поради тоа, научниците тестираат дали DAS ќе може да ги регистрира и тие.
За да се открие тоа, неодамна тимот постави околу една милја оптички кабел во Салишкото Море - клучно живеалиште за ваквиот вид орки (Southern Resident). Доколку системот може сигурно да ги детектира нивните звуци, тоа би означило голем чекор напред во неинвазивното следење на океанот.
Проектот доаѓа во клучен момент бидејќи во јануари стапува на сила Договорот за отворено море , кој ќе овозможи создавање нови заштитени морски области во меѓународните води.
„Еден од најголемите предизвици во заштитата на биодиверзитетот и управувањето со животинските видови е недостигот на податоци“, изјави Јута Масуда, директор за наука во Allen Family Philanthropies, организација што го поддржува проектот.
Ако успее експериментот во Салишкото Море, научниците предвидуваат иднина во која океаните ќе може да се следат континуирано и ненаметливо – преку каблите што веќе постојат под речиси секој океан.
„Тоа е како интернетот да го претворите во уво на морето“, изјавил еден од истражувачите, пренесува Еуро њуз.