Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, денес ја отвори можноста Канада да стане прва „придружна членка“ на Европската Унија, повикувајќи на суштинско преиспитување на партнерствата на блокот во услови на зголемени геополитички и економски предизвици, јавува Анадолу.
Обраќајќи се пред Европскиот парламент во рамките на говорот за состојбата на Унијата во 2026 година, Фон дер Лајен рече дека Европа мора „итно да ги преиспита своите партнерства“ и предложи соработка со канадскиот премиер Марк Карни, со цел односите меѓу ЕУ и Канада да се подигнат „на највисоко можно ниво“.
„Би сакала да работам со вас на отворање на вратата Канада да стане прва придружна членка на Европската Унија“, рече таа.
Фон дер Лајен го претстави предлогот како дел од пошироките напори за продлабочување на соработката со партнери со слични ставови во стратегиските области, вклучително и енергетиката, критичните минерали, батериите, вештачката интелигенција, квантните технологии, кибербезбедноста и економската безбедност.
Предлогот би претставувал нов вид односи меѓу ЕУ и земја што не е членка на Унијата. Сепак, Фон дер Лајен не прецизираше што точно би подразбирал статусот „придружна членка“, ниту какви институционални механизми би биле потребни.
Фон дер Лајен истакна дека ЕУ мора да обезбеди пристап до критични суровини, да ја зајакне енергетската независност и да развие сопствени капацитети во новите технологии, истовремено соработувајќи со доверливи партнери.
Таа истакна дека Европа избрала да следи понезависен пат, наведувајќи дека се обликува посилна Европа, подобро подготвена да се брани, да ги обезбеди своите енергетски резерви и да ги штити своите економски интереси.
- Економија и енергија -
Фон дер Лајен го опиша повторното заживување на европската економија како „приоритет број еден“ на ЕУ, посочувајќи ги големиот единствен пазар, индустриската база, заштедите и валутата на блокот, но признавајќи дека и понатаму постои фрагментација во капиталните пазари, мрежите и куповната моќ.
Таа рече дека ЕУ постигнала политички договор за патоказот „една Европа, еден пазар“ и повика реформата на единствениот пазар да биде завршена до крајот на следната година.
Фон дер Лајен најави и нова меѓународна иницијатива за поврзување на Јужен Кавказ и Централна Азија со европскиот пазар преку таканаречениот Среден коридор.
Таа истакна дека Европа не може да остане индустриска сила доколку цените на енергијата структурно останат високи.
Таа ги истакна напорите на ЕУ за намалување на зависноста од руски гас преку диверзификација на снабдувањето и инвестиции во обновливи извори на енергија и нуклеарна енергија.
Фон дер Лајен, исто така, повика на поголема електрификација, наведувајќи дека целта на ЕУ треба да биде удвојување на уделот на електричната енергија до 2040 година.
„Накратко, да ја направиме иднината на Европа електрична. Тоа е неопходност“, рече таа.
- Кина и критични суровини -
Фон дер Лајен предупреди дека трговските односи на Европа со Кина достигнале „пресвртна точка“, наведувајќи дека трговскиот дефицит на ЕУ со Кина изнесува околу една милијарда евра дневно.
Таа рече дека Унијата настојува преку дијалог со Пекинг да ја воспостави рамнотежата во трговијата, но нагласи дека дијалогот мора да даде резултати.
Истовремено, таа ја истакна зависноста на Европа од Кина во поглед на критичните суровини, наведувајќи дека ЕУ за повеќе вакви материјали е зависна од Кина со над 80%, додека за одредени ретки земни елементи зависноста достигнува 90%.
Таа најави планови за нова „Европска корпорација за критични суровини“, која би помогнала во обезбедувањето и складирањето резерви потребни за електрични возила, чипови, батерии, чисти технологии и одбрана.
- Вештачка интелигенција -
Фон дер Лајен ја опиша вештачката интелигенција како втора голема „пресвртна точка“, заедно со климатските промени.
Таа посочи на ризиците поврзани со кибернапади, модели што самостојно се подобруваат и системи за вештачка интелигенција што дејствуваат надвор од предвидената средина, истовремено бранејќи го Актот на ЕУ за вештачка интелигенција како важна рамка за воспоставување заштитни механизми.
Според неа, Европа треба да соработува со партнери, меѓу кои Канада и Обединетото Кралство, во оценувањето и верификацијата на моделите за вештачка интелигенција, системите за рано предупредување и безбедноста на ВИ.
Истовремено, таа нагласи дека Европа мора да развие сопствени технолошки капацитети, особено во областите поврзани со националната безбедност.
