АНКАРА / ИСТАНБУЛ (АА) - Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан денес изјави дека зачувувањето на стабилноста во Иран и низ целиот Блиски Исток е од клучно значење, предупредувајќи дека најновите американски и израелски напади врз Иран носат ризик од поширока регионална, па дури и глобална нестабилност, јавува Анадолу.
„Вложуваме интензивни напори да обезбедиме смиреност и повторно да воспоставиме клима на мир“ и да ги вратиме страните во конфликтот на преговори, изјави тој за новинарите за време на настанот за ифтар, вечерата со која се прекинува постот во текот на светиот муслимански месец Рамазан.
Тој истакна дека иако регионалните сојузнички групи на Иран досега не покажале масовна мобилизација, сепак е забележана ограничена активност.
Според него, во моментов нема видлива внатрешна нестабилност во Иран што би укажувала на промена на режимот, но најнегативно сценарио би било долготрајна ескалација што би го зафатила целиот регион.
Фидан оцени дека израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху ја проширува својата цел – од неутрализирање на воените капацитети на Иран кон потенцијално целење кон самиот режим.
Минимален услов за завршување на војната би бил колапс на основната воена инфраструктура на Иран, додека максималното сценарио би можело да вклучува промена на режимот, додаде тој.
„Нетанјаху, секако, сака заканата од Иран целосно да биде елиминирана – и денес и во иднина. Порано заканата ја дефинираше како ирански капацитети. Сега отиде подалеку и ја дефинира заканата како самиот режим. Постои цел за промена на режимот“, рече Фидан.
- Нападите се сметаат за предавство на дипломатијата
Фидан нагласи дека Анкара претходно работела на одложување на избувнувањето на непријателствата преку дипломатски ангажман, но преговорите биле прекинати со обновената воена акција.
Според него, иранските власти го гледаат продолжувањето на нападите за време на разговорите како предавство на дипломатијата.
„Прекинот на протокот на природен гас од Иран би можел да претставува значителен ризик за глобалната безбедност во снабдувањето со енергија“, додаде тој.
Тој предупреди дека секое нарушување на извозот на ирански природен гас или нестабилност што влијае врз снабдувањето со енергија во Заливот би можело да создаде значителни глобални шокови во снабдувањето.
Особено внимание беше посветено на Ормутскиот Теснец бидејќи неговото затворање, како што објави Иран, би можело да предизвика сериозна нестабилност на меѓународните енергетски и финансиски пазари.
Тој додаде дека Иран може да се обиде да ги зголеми трошоците со целење кон енергетската инфраструктура во Заливот, иако пошироката меѓународна реакција останува неизвесна.
„Затворањето на теснецот би можело да предизвика сериозна нестабилност на глобалните финансиски и енергетски пазари“, додаде тој.
Фидан нагласи дека нестабилноста поврзана со иранската криза би можела да влијае врз Сирија, Ирак и пошироката регионална безбедносна рамнотежа.
- Интензивирани дипломатски контакти
Фидан соопшти дека Турција ги интензивирала дипломатските контакти со повеќе меѓународни актери, вклучително и со претставници на ЕУ, Германија, Франција, земјите од Заливот, Оман и САД.
Тој нагласи дека пораката на Анкара е јасна – нападите мора веднаш да престанат и дипломатијата да продолжи.
Тој ја опиша моментната ситуација како процес на повеќеслојни преговори, со цел да се спречи натамошна ескалација.
Фидан, исто така, се осврна на последиците за Газа, наведувајќи дека поширокиот регионален конфликт веројатно ќе ги влоши хуманитарните услови.
Тој истакна дека Израел наводно ги ограничил точките за влез и излез и дека клучните регионални актери, како што се Саудиска Арабија, Катар, Египет и Јордан, сè повеќе се преокупирани со ескалацијата на кризата поврзана со Иран.
Фидан истакна дека Турција продолжува да обезбедува хуманитарна помош и останува отворена за поддршка на меѓународните мировни механизми доколку биде побарано.
Околу 20.000 турски државјани, меѓу кои и лица со двојно државјанство, моментно се наоѓаат во Иран, рече Фидан, потврдувајќи дека ниеден турски државјанин не е повреден или убиен.
Граничните премини остануваат оперативни, а турските власти блиску соработуваат со надлежните институции.
Затворањето на воздушниот простор во делови од регионот предизвика привремени прекини во патувањето, особено влијаејќи врз граѓаните што се враќаат од Заливот, додаде тој.
Во врска со можен миграциски бран од Иран, Фидан рече дека во моментов нема такво движење бидејќи иранските власти не дозволуваат заминувања во голем обем.
Турските институции, вклучително и Министерството за внатрешни работи и агенциите за управување со катастрофи, имаат планови за непредвидени ситуации доколку ситуацијата се смени, додаде тој.
Фидан, исто така, се осврна на пошироките геополитички прашања, вклучително и тековните дискусии поврзани со санкциите на САД во рамките на CAATSA.
Тој истакна дека во тек се дипломатски напори в пресрет на политичките случувања во САД.
Покрај тоа, тој се осврна и на дебатите на Европа за автономијата во областа на одбраната и безбедносната архитектура, нагласувајќи дека Анкара има намера да биде вклучена во секоја регионална безбедносна формација што влијае врз нејзиното соседство.
