Израел во моментов претставува најголема потенцијална закана за стабилноста на Сирија, изјави турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан оваа недела за време на посетата на Дамаск, јавува Анадолу.
Фидан во понеделникот, за време на посетата, пред турските новинари изјави дека, додека случувањата во Сирија се движат во позитивна насока, Израел презема „дестабилизирачки чекори“.
„Во нашиот регион се случуваат исклучително важни случувања. Во текот на овој процес ги зголемуваме нашите контакти со Сирија. Сакавме да реализираме дводневна посета овде. Имаме многу прашања за разговор“, рече тој.
Тој додаде дека посетата е показател дека животот во Сирија почнува да се враќа во нормала.
„Имавме средба со претседателот (Ахмед) Шараа која траеше околу два часа. Разговаравме за сите прашања“, рече Фидан.
„Заканата со најголем потенцијал за дестабилизација на Сирија во моментов е Израел. За среќа, другите прашања што се однесуваат на Сирија во последните две години се движат во позитивна насока. Сирија е отстранета од списокот на санкционирани земји и повеќе нема пречки за економски инвестиции. Нејзиното отстранување од списокот на терористички организации исто така беше исклучително важно.“
Фидан рече дека на Сирија ѝ е потребно време и дека има значителен потенцијал доколку стабилноста биде проследена со добро управување.
„Но, Израел особено не сака соседните земји да бидат силни и стабилни. Тоа го гледа како закана за себе. Поради начинот на кој ја дефинира оваа закана, презема дестабилизирачки чекори против овие земји“, рече тој.
„Сирија, сепак, сака да живее во мир со својот регион. Во одреден момент, Израел или ќе го препознае овој пристап и ќе прифати да живее во мир со регионот, или ќе продолжи со овие агресивни политики и ќе стане уште поизолиран во рамките на меѓународната заедница.“
„Нетанјаху ги гледа сите земји околу Израел како закани. Израел е земја која ја црпи сопствената сила од слабоста на тие земји“, додаде Фидан.
Фидан рече дека прв приоритет за Сирија е СДФ да престанат да претставуваат закана и повеќе да не бидат непријателски елемент.
„Елементите што во моментов се објавени во принцип содржат позитивни пораки. Внимателно следиме како процесот се одвива во практика. Очекуваме спроведувањето да биде во согласност со пораките што се објавени во јавноста“, рече тој.
Минатиот месец турското Министерство за национална одбрана го поздрави најавеното распуштање на СДФ и нивната интеграција во институциите на сириската држава, оценувајќи го како важен чекор за зачувување на суверенитетот и територијалниот интегритет на Сирија.
Фидан рече дека досега постигнатиот напредок може дополнително да се унапреди.
„Ги знаеме постојните закани и патот по кој треба да се оди. Постои тековен процес. Мора да продолжиме по овој успешен пат. Откако режимот падна на 8 декември, реков дека сè штотуку започнува“, рече тој, осврнувајќи се на падот на режимот на Башар ал Асад во декември 2024 година.
„На точката до која стигнавме, позитивни работи се случуваат и тактички и стратегиски. Многу од проблемите што нè оптоваруваа 40 или 50 години, особено прашањето за тероризмот, во суштина потекнуваат од Сирија и Ирак“, рече Фидан.
Тој истакна дека откако Партијата на правдата и развојот (АК Партија) дошла на власт во Турција, Анкара, под водство и визија на претседателот Реџеп Таип Ердоган, ги решавала своите внатрешни политички и економски прашања, истовремено обновувајќи ја својата стратегиска и безбедносна култура во однос на надворешните случувања.
„Воспоставивме безбедносна парадигма која одговара на денешните потреби. Успеавме соодветно да ги решиме нашите проблеми кои потекнуваат од соседните земји. Сепак, нашата работа по ова прашање не е завршена. Ќе продолжиме да работиме и да вложуваме напори“, додаде тој.
Фидан рече дека заедничките напори на земјите од регионот, особено во врска со Газа, дале значајни резултати.
„Преку соработка и солидарност ги анализиравме случувањата на исклучително професионален начин. Нашата соработка таму ја искористивме и во Сирија. Сега ја користиме оваа соработка и во војната меѓу Иран и САД, а сè повеќе ја институционализираме.“
„Во услови на дестабилизирачката улога на Израел во регионот, вложуваме напори засновани на соработка и мирна дипломатија. Ако даде Господ, семето што го засадивме во регионот ќе никне и ќе расте. Доколку ова конструктивно разбирање се прошири, ќе се создаде поширока зона на стабилност“.
Сепак, Фидан предупреди дека актерите кои настојуваат да создадат нестабилност во регионот, особено Израел, би можеле да преземат други чекори.
„Тие нема да останат пасивни, и тие ќе дејствуваат“, рече тој.
„Но, земјите од регионот гледаат дека стабилноста е можна, дека може нешто да се постигне ако работиме заедно и дека нема алтернатива на заедничката работа. Или ќе работиме заедно и ќе ги решаваме проблемите, или, како во претходниот пристап, ќе одиме кај хегемонот или неговиот претставник овде и ќе кажеме: ’Не допирај ме, пали каде што сакаш.’“
„Но, секое место што ќе биде запалено на крајот ќе ве изгори и вас. Јордан, на пример, е погоден од сè што се случува во Ирак и од сè што се случува во Сирија. Нема каде да се скриете. Затоа сите бараат соработка во овој исклучително интензивен нов период.“
Фидан рече дека напорите на Ердоган да постави визија, да покаже лидерство и да ги искористи своите односи за да ги поврзе различните актери создале доверба во процесот.
„Бидејќи ова е нешто што досега не сме го виделе, луѓето, искрено, имаат доверба во овој процес“, рече тој.
Фидан додаде дека продолжуваат напорите за институционализирање на новиот Сојуз од Мека, при што трите земји што го формираа минатиот месец – Турција, Саудиска Арабија и Пакистан – одржуваат разговори на техничко ниво.
„Разговараме за прашања како ќе изгледа структурата и колку луѓе ќе работат во секоја единица. Овој процес е при крај. Нашата цел е да го прошириме Сојузот од Мека. Чекорите што ќе следуваат отсега ќе бидат поконкретни“, рече тој.
Фидан рече дека нападите врз Саудиска Арабија од југ или од север, вклучително и нападите од актери со седиште во Ирак, се неприфатливи.
Во врска со долгогодишниот конфликт во Јемен и воените активности на групата Хуси таму, тој рече:
„Прашањето за Јемен постои веќе извесно време и добиваше различни форми. Кога ситуацијата ќе се претвори во обид да се опколи (Саудиска Арабија) од север и југ, да се уништи критичната инфраструктура и да се нанесе штета не само на Саудиска Арабија, туку и на регионот, невозможно е некој да остане рамнодушен.“
„Дејствуваме во согласност со духот на Сојузот од Мека. Веќе изјавивме дека сме со Саудијците. Ги пренесовме и потребните пораки до другите релевантни страни. Дејствуваме солидарно.“
Фидан рече дека Турција не сака Грција да стане „играчка на оние кои сакаат да го дестабилизираат регионот и да ја вовлечат во хаос“.
„Сакаме добрососедски односи. Не треба да има недоразбирања, особено во однос на безбедноста. Двете страни треба да го спречат тоа“, рече тој.
Во врска со потегот на Грција за милитаризација на островите во Егејското Море во близина на Турција, што според Анкара е спротивно на долгогодишните договори, Фидан рече:
„Секако дека имаме многу сериозни забелешки во врска со милитаризацијата на одредени острови. Тие го знаат тоа; им го пренесовме. Милитаризацијата на островите кои имаат демилитаризиран статус претставува закана за нас.“
Фидан исто така истакна дека Грција се подготвува за парламентарни избори следниот мај, додавајќи дека противењето на Турција историски било широко распространето во грчката политика.
„Едно од прашањата што внимателно ги следиме е настојувањето на Грција, спротивно на нејзините обврски според договорите, во врска со островите на кои со меѓународни договори им е утврден демилитаризиран статус и чиј статус несомнено мора да се зачува“, рече тој.
„Ова всушност не е нова ситуација. Тоа е прашање што постои од 1960-тите години и претставува важна димензија на меѓусебно поврзаните спорови во Егејското Море. Турција го дава потребниот одговор уште од 1960-тите. Испративме предупредувања и приговори до Грција преку билатерални канали, го изнесовме нашиот став кога прашањето беше подигнато во НАТО, а случајот го подигнавме и пред Обединетите нации.
Фидан ја повика Грција, „сосед и сојузник на Турција“, да ги исполнува своите договорни обврски „на позрел начин, во согласност со духот на сојузништвото“.
„Со толку многу безбедносни предизвици околу нас, Грција не треба да додава уште еден. Треба да продолжиме и дополнително да ја зајакнеме позитивната атмосфера и духот што неодамна ги воспоставивме во насока на решавање на нашите проблеми“, рече тој.
Фидан исто така рече дека продолжуваат разговорите во врска со системите за противвоздушна одбрана С-400.
„Техничките преговори меѓу сите релевантни земји продолжуваат“, рече тој.
Американскиот претседател Доналд Трамп, кој во јули ја посети Турција по повод самитот на НАТО, даде позитивни оцени за решавањето на ситуацијата.
Во 2019 година, САД ја суспендираа Турција од програмата Ф-35, откако се спротивставија на нејзината набавка на рускиот ракетен систем С-400, тврдејќи дека системот би претставувал опасност за борбените авиони. Турција постојано ги оспоруваше тие тврдења.
Трамп зборуваше за можноста Турција да ги добие авионите Ф-35.
Фидан рече дека неговата неодамнешна посета на југоисточниот турски град Дијарбакир покажала дека процесот „Турција без тероризам“ добива широка поддршка.
„Видовме дека целта поставена со процесот ’Турција без тероризам’ е прифатена. Се сретнавме со бројни невладини организации и луѓе со различни политички ставови. Изјавата на групата ПКК дека ќе го положи оружјето предизвика големо задоволство кај јавноста“, рече тој.
„Сега се појави разбирање дека прашањата треба да се разгледуваат без оружје. Луѓето сакаат економските прашања и развојот да бидат во преден план. На нашите средби разговаравме за прашања како развојот на индустријата во регионот, чекорите што треба да се преземат во инфраструктурата, каде се потребни гранични премини и како може да се зголеми трговијата со соседните земји.“
Фидан рече дека на терен веќе пет или шест години нема вооружен конфликт, но дека трајното решавање на прашањето би овозможило големите инвестиции да дојдат во регионот без страв.
„Луѓето особено значење му придаваат на фактот дека негирањето на (курдскиот) идентитет беше отстрането за време на владеењето на АК Партијата“, рече тој.
„Откако Пакетот за демократизација од септември 2013 година овозможи изборна настава на јазик во Турција, прашањето за негирање на идентитетот, кое беше проблем за Курдите, беше решено.“
news_share_descriptionsubscription_contact
contact_the_ombudsman
is_there_an_error_in_this_story
