Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган денеска изјави дека Самитот на НАТО во 2026 година, одржан во главниот град Анкара, завршил „успешно“, опишувајќи го како „историски“ собир што ќе помогне во обликувањето на иднината на Алијансата во време на зголемените безбедносни предизвици низ евроатлантскиот регион, јавува Анадолу.
„Успешно го завршивме нашиот самит на НАТО, кој по втор пат во 22 години и по прв пат во нашиот главен град, Анкара, го организиравме во нашата земја“, рече Ердоган на прес-конференцијата по завршувањето на Самитот.
Тој истакна дека средбата се одржала во критичен момент за евроатлантската безбедност и дека ќе има трајно значење за Алијансата. „Овој историски самит, на кој бевме домаќини во време кога се тестира евроатлантската безбедност, беше спроведен на начин што ќе ја обликува нашата заедничка иднина“, рече тој.
Ердоган рече дека Турција со децении морала да се справува со регионални кризи и тероризам, без да има корист од „мировната дивиденда“ по Студената војна што ја уживаат многу европски земји.
„Имаше моменти кога бевме оставени сами и третирани неправедно. Затоа, честопати моравме да се потпреме на сопствените способности“, рече тој.
Ердоган, исто така, ги истакна воените и одбранбените индустриски капацитети на Турција, наведувајќи дека земјата е пред многу сојузници во НАТО во клучните области.
„Денес, во однос на издвојувањата за одбрана, воените капацитети и одбранбената индустрија што ги поткрепува, ние сме далеку пред многу сојузници“, рече тој.
Претседателот додаде дека лидерите на НАТО го разгледале спроведувањето на обврските преземени на минатогодишниот самит во Хаг и ги потврдиле плановите на Турција за понатамошно зголемување на својот придонес во Алијансата.
- Улогата на Турција во НАТО
Истакнувајќи ја воената улога на Турција во рамките на НАТО, Ердоган рече дека земјата командува со втората по големина копнена војска во Алијансата и долго време служи како столб на безбедноста на југоисточното крило на НАТО.
„Во моментов командуваме со втората по големина копнена војска во НАТО. Со децении, безбедноста на југоисточното крило на НАТО во голема мера е доверена на нашата земја“, рече тој.
Тој додаде дека Турција останува меѓу водечките придонесувачи во операциите, мисиите и заедничкото финансирање на НАТО, додавајќи дека турските борбени авиони Ф-16 ќе бидат распоредени во Естонија од август како дел од мисијата на НАТО за воздушно патролирање.
Ердоган рече и дека Турција ќе продолжи да ја предводи мисијата на НАТО во Косово (КФОР) до септември 2026 година, а планирано е да командува со Силите за одговор на НАТО во периодот 2028-2029 година.
Осврнувајќи се на одбранбената индустрија на Турција, Ердоган нагласи дека земјата е меѓу ретките членки на НАТО способни да произведуваат сопствени борбени авиони, тенкови, поморски пловила и системи за противвоздушна одбрана.
Тој додаде дека Турција станала светски лидер во беспилотни летала, поморски дронови и производство на воени бродови, истовремено снабдувајќи сојузнички земји со одбранбени производи.
Ердоган повтори дека одбранбените иницијативи на ЕУ треба да го надополнуваат НАТО, наместо да ги дуплираат неговите напори.
„Одбранбените иницијативи на Европската Унија мора да го надополнуваат НАТО и да избегнуваат непотребно дуплирање. На оваа важна работа им укажувам на нашите сојузници и на раководството на ЕУ во секоја прилика и на секој собир“, рече тој.
Ердоган, исто така, го обнови повикот за отстранување на преостанатите ограничувања во трговијата со одбранбени производи меѓу сојузниците во НАТО.
„Иако некои пречки во трговијата со одбранбени производи меѓу сојузниците се намалени, тие сепак постојат. Овие ограничувања мора да се отстранат што е можно поскоро, без никакви услови“, порача тој.
- Турција повикува на мир во Украина и на Блискиот Исток
Претседателот Ердоган повика на обновени дипломатски напори за ставање крај на војните во Украина и на Блискиот Исток, нагласувајќи дека регионот не може да поднесе понатамошни конфликти.
Во текот на дводневниот самит, Ердоган изјави дека сојузниците во НАТО разговарале за војната во Украина, регионалната безбедност и борбата против тероризмот.
Тој повтори дека тероризмот останува „една од двете главни безбедносни закани за НАТО“ и порача дека Алијансата мора да одржува искрена солидарност во борбата против него.
Осврнувајќи се на војната во Украина, Ердоган рече дека конфликтот влегол во петтата година и прераснал во исцрпувачка војна со големи човечки загуби.
„Оваа исцрпувачка војна се претвори во машина за масакар, која секој месец одзема десетици илјади животи“, рече тој.
Ердоган истакна дека Турција од почетокот на конфликтот постојано се залага за дијалог и дипломатија, и ја потврди понудата на Анкара да ги олесни преговорите.
„Во праведниот мир нема губитници. Би сакал да повторам дека сме подготвени повторно да ги собереме страните во Турција“, порача тој.
- „Нашиот регион не може да поднесе ниту нови тензии, ниту нови конфликти“
Ердоган рече дека израелските напади врз Либан продолжуваат и покрај дипломатските напори, што резултирало со речиси 5.000 жртви од 2 март, принудувајќи ги цивилите на бегство, уништувајќи градови и, како што рече, доведувајќи до постепено заземање на либанската територија.
Тој, исто така, ја осуди воената кампања на Израел во Појасот Газа, велејќи дека „окупацијата и угнетувањето продолжуваат со несмалено темпо“.
„Повеќе од 73.000 Палестинци, најмногу жени и деца, се убиени во Газа“, истакна Ердоган.
„Оние кои својата безбедност ја гледаат во нестабилноста на регионот, се обидуваат да ја изгаснат и најмалата надеж за мир“, рече тој.
Тој предупреди да не се охрабрува она што го опиша како „менталитет зависен од војна“ и нагласи дека на регионот итно му е потребна стабилност.
„Нашиот регион не може да поднесе ниту нови тензии, ниту нови конфликти. Напротив, како што ни се потребни воздухот и водата, на човештвото му се потребни мир, спокојство и стабилност“, рече Ердоган.
- Состаноци на маргините на Самитот
Ердоган соопшти и дека за време на Самитот одржал разговори за билатерални и регионални прашања со повеќе лидери, вклучително и со Трамп, како и со лидерите на Канада, Финска, Франција, Германија, Италија и Велика Британија.
Тој напомена дека во Анкара бил и сирискиот претседател Ахмад ал-Шара, и најави дека подоцна ќе присуствува на работна вечера со лидерите на ЕУ, пред утре да ги пречека лидерите на Црна Гора, Словачка и Албанија.
Ердоган објави дека Турција ќе организира уште два големи меѓународни собири пред крајот на 2026 година: 13-от самит на Организацијата на туркиски држави во Анкара на 29-30 октомври и Самитот на ОН за климата (КОП31) во Анталија од 9 до 20 ноември.
Претседателот му се заблагодари на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, на организаторите на Самитот и на жителите на Анкара за нивната улога во организацијата, порачувајќи дека уште еднаш ја покажале гостопримливоста на Турција пред светот.
